تصور کنید هر روز صبح که وارد آسانسور محل کارتان میشوید، پیوندی میان شما و زندگی شخصیتان گسسته شود؛ نه نام فرزندتان را به یاد بیاورید و نه بدانید دیشب را چگونه به صبح رساندهاید. این ایده هولناک و در عین حال نبوغآمیز، هسته مرکزی سریال تحسینشده سِوِرنس (Severance) است که مخاطبان را در تعلیقی بیپایان میان واقعیت و توهم رها کرد. با این حال، در پشت صحنه این درام روانشناختی، جدالی واقعی بر سر بقای پروژه در جریان بود که تا مرز توقف کامل پیش رفت.
شرکت اپل با درک ارزش استراتژیک این اثر، در اقدامی بیسابقه تمام حقوق معنوی آن را خریداری کرد تا کنترل مطلق این جهانِ سرد و مینیمالیستی را در دست بگیرد. این معامله کلان، نه تنها پاسخی به چالشهای اقتصادی تولید بود، بلکه نویدبخش تولد یک فرانچایز گسترده است که میتواند تا سالها ویترین اصلی سرویس استریم این شرکت باشد.
در این پست، ابعاد پنهان این معامله ۷۰ میلیون دلاری و مسیر پیش روی سازندگان برای گسترش لایههای پنهان دنیای لومون را بررسی خواهیم کرد. اگر شما هم مجذوبِ معمای طبقات زیرین شرکت لومون شدهاید، این گزارش پرده از آیندهای برمیدارد که اپل برای این مجموعه ترسیم کرده است.
۱- پایان لایسنس و آغاز مالکیت مطلق اپل بر امتیاز کامل سریال Severance
“
یک نکته کنجکاویبرانگیز:
در دنیای استریم، تصاحب کامل حقوق یک اثر (Full Ownership) بسیار نادرتر از قراردادهای لایسنس است؛ اپل با این کار عملاً اجازه ساخت هرگونه محصول جانبی از بازی ویدئویی تا کتاب را بدون نیاز به اجازه از استودیوهای دیگر به دست آورده است.
در مدلهای سنتی همکاری میان پلتفرمهای پخش و استودیوهای فیلمسازی، معمولاً حق پخش برای مدت معینی اجاره یا لایسنس (Licensing) میشود. اما اپل با پرداخت مبلغ خیرهکننده ۷۰ میلیون دلار به استودیوی فیفت سیزن (Fifth Season)، مدل بازی را تغییر داد و امتیاز کامل سریال Severance را از آن خود کرد. این تغییر مالکیت به معنای آن است که غول کوپرتینو دیگر تنها یک میزبان برای پخش نیست، بلکه صاحبِ تامالاختیار تمامی المانهای داستانی، شخصیتها و آینده این برند محسوب میشود.
این حرکت جسورانه دقیقاً زمانی رخ داد که گزارشهایی مبنی بر اختلافات تولیدی و افزایش سرسامآور هزینهها در فصل دوم به گوش میرسید. اپل با این خرید، عملاً ریسکهای ناشی از نوسانات مالی استودیوهای مستقل را حذف کرد تا از تداوم کیفیت هنری اثر اطمینان حاصل کند. اکنون این شرکت میتواند بدون محدودیتهای قراردادی، برنامهریزیهای بلندمدت خود را برای تبدیل این اثر به یک دنیای سینمایی منسجم آغاز نماید.
تصمیم اپل برای هزینه کردن چنین مبلغی، نشاندهنده اعتماد عمیق مدیریت ارشد این شرکت به پتانسیلهای تجاری سریال است. طبق تحلیلهای بازار، سِوِرنس تنها یک محصول هنری نیست، بلکه به بخشی از هویت برند اپل تیوی پلاس تبدیل شده که قدرت جذب مشترکین وفادار را دارد. با تصاحب این حقوق، اپل از هرگونه جابجایی احتمالی تولید به کشورهای دیگر برای کاهش هزینه، نظیر پیشنهاد انتقال به کانادا، جلوگیری کرد تا اصالت بصری و اتمسفر خاص سریال حفظ شود. این پایداری ساختاری به تیم خلاق اجازه میدهد تا بدون دغدغههای تدارکاتی، بر روی پیچیدگیهای داستانی فصل سوم و چهارم تمرکز کنند. در واقع اپل با این معامله، آرامش را به راهروهای پرپیچوخم شرکت لومون بازگرداند تا روایت با همان استانداردهای کمالگرایانه پیش برود.
۲- کالبدشکافی بحران در فیفت سیزن و نجات پروژه توسط اپل
استودیوی فیفت سیزن که پیش از این با نام آیامجی اِندِور (IMG Endeavor) شناخته میشد، مسئولیت سنگینی در تولید آثار استراتژیک اپل بر عهده داشته است. با این حال، تولید فصل دوم سِوِرنس با چالشهایی روبرو شد که فراتر از توان مالی یک استودیوی مستقل بود. هزینههای تولید هر اپیزود به دلیل وسواسهای بصری و بازنویسیهای مکرر فیلمنامه توسط دن اریکسون (Dan Erickson)، به شدت افزایش یافت. این استودیو حتی مجبور شد برای جبران کسری بودجه، درخواست پیشپرداختهای کلان از اپل داشته باشد؛ وضعیتی که تداوم پروژه را با خطر جدی روبرو میکرد. ورود مستقیم اپل و خرید امتیاز کامل سریال Severance در واقع یک عملیات نجات مالی برای جلوگیری از فروپاشی ساختار تولید بود. این اقدام نشان داد که اپل ترجیح میدهد به جای پرداخت هزینههای جانبی به واسطهها، خود به طور مستقیم مدیریت زنجیره تامین محتوا را بر عهده بگیرد.
علاوه بر مسائل مالی، تداخل برنامههای کاری بن استیلر (Ben Stiller) به عنوان کارگردان و تهیهکننده اجرایی با پروژههای دیگر، بر پیچیدگی اوضاع افزوده بود. بن استیلر همزمان بر روی پروژههای دیگری همچون «هفتههای مرخصی» (The Off Weeks) برای اپل کار میکند که این موضوع مدیریت زمان را برای او دشوار کرده بود. اپل با خرید حقوق اثر، توانست ساختار منعطفتری برای زمانبندی تولید ایجاد کند تا فشار از روی تیم خلاق برداشته شود. جالب اینجاست که علیرغم تمام این تلاطمها، فصل دوم رکوردهای بیننده را در پلتفرم اپل جابجا کرد که همین موفقیت، کاتالیزوری برای نهایی شدن معامله ۷۰ میلیون دلاری شد. در حال حاضر، با حذف واسطههای مالی، مسیر برای شروع فیلمبرداری فصل سوم هموارتر از همیشه به نظر میرسد و استانداردهای حفاظتی پروژه نیز به سطح بالاتری ارتقا یافته است.
۳- توسعه جهان داستانی؛ فراتر از مرزهای لومون اینترنشنال
یکی از هیجانانگیزترین پیامدهای خرید امتیاز کامل سریال Severance توسط اپل، احتمال جدی ساخت اسپینآفها (Spin-offs) و نسخههای فرعی است. گزارشها نشان میدهد که مدیران اپل به شدت به دنبال گسترش این برند در قالبهای مختلف هستند. اگرچه تیم اصلی سازنده بر پایانبندی سریال در فصل چهارم تاکید دارند، اما دنیای سِوِرنس چنان غنی است که میتوان داستانهای متعددی را در آن روایت کرد. از یک پیشدرآمد (Prequel) که ریشههای تاسیس شرکت لومون (Lumon Industries) و زندگی کییر ایگان (Kier Eagan) را بررسی میکند، تا نسخههای بینالمللی که نحوه اجرای پروتکل جداسازی را در فرهنگهای دیگر به تصویر میکشند. این ایده که شاید نسخهای برزیلی یا اروپایی از این مفهوم ساخته شود، دیگر تنها یک شوخی رسانهای نیست، بلکه بخشی از استراتژی بومیسازی محتوا برای بازارهای جهانی اپل است.
توسعه محتوای جانبی میتواند به یکی از بزرگترین چالشهای سریالهای اپل، یعنی وقفه طولانی میان فصلها، پاسخ دهد. با تولید سریالهای کوتاه یا مستندهای داستانی در مورد تاریخچه لومون، اپل میتواند مخاطب را در وضعیت درگیری (Engagement) مداوم نگه دارد. دن اریکسون پیش از این اشاره کرده بود که بخش بزرگی از مفاهیم و اسطورهشناسی (Mythology) طراحی شده برای این جهان، در سریال اصلی فرصت بروز پیدا نمیکنند. اکنون با چراغ سبز اپل و بودجه تضمین شده، این بخشهای ناگفته میتوانند در قالب پروژههای مستقل جان بگیرند. این رویکرد به اپل اجازه میدهد تا سِوِرنس را از یک «سریال موفق» به یک «جهان رسانهای» تبدیل کند که در آن هر قطعه از پازل، بخشی از تصویر بزرگتر فساد و کنترل شرکتی را افشا مینماید.
۴- همافزایی برند اپل و سِوِرنس؛ تلاقی تکنولوژی و درام
ارتباط میان اپل و سِوِرنس فراتر از یک رابطه ساده پخشکننده و تولیدکننده است؛ این سریال به نوعی بازتابدهنده زیباییشناسی و کمالگرایی خودِ شرکت اپل در دنیای واقعی است. طراحی صحنههای مینیمالیستی، استفاده از تکنولوژیهای یکپارچه و حتی لحن سرد و دقیق روایت، با DNA برند اپل همخوانی عجیبی دارد. حضور تیم کوک (Tim Cook) در تبلیغات مرتبط با این سریال نشاندهنده جایگاه ویژه آن در اکوسیستم بازاریابی شرکت است. با خرید امتیاز کامل سریال Severance، اپل اکنون میتواند این همافزایی (Synergy) را به اوج برساند. این سریال به عنوان یک کالای لوکس فرهنگی، پرستیژ اپل تیوی پلاس را در برابر رقبایی چون نتفلیکس و دیزنی پلاس به شدت ارتقا داده و به عنوان نمادی از «محتوای باکیفیت برای مخاطب خاص» شناخته میشود.
از سوی دیگر، مالکیت اپل بر این اثر به معنای استفاده حداکثری از پتانسیلهای سختافزاری برای تجربه بهتر مخاطب است. شایعاتی وجود دارد که اپل قصد دارد تجربیات واقعیت افزوده (AR) مرتبط با دنیای لومون را برای هدستهای ویژن پرو (Vision Pro) توسعه دهد. تصور کنید کاربر بتواند به صورت مجازی در راهروهای سفید طبقه جداسازی شده قدم بزند یا پازلهای اعداد را روی میز کار مارک حل کند. این نوع یکپارچگی میان محتوای نمایشی و تکنولوژیهای نوین، تنها زمانی ممکن است که پلتفرم، صاحب تامالاختیار آیپی باشد. به همین دلیل، خرید ۷۰ میلیون دلاری اخیر را باید به عنوان بخشی از یک استراتژی بزرگتر برای تعریف مجدد سرگرمی در عصر تکنولوژیهای پوشیدنی و تعاملی نگریست؛ جایی که مرز میان تماشاگر و دنیای داستان به اندازه مرز میان «اینتی» و «اوتی» در سریال، باریک و شکننده میشود.
۵- میراث کییر ایگان؛ واکاوی لایههای پنهان در تاریخچه شرکت لومون
“
خوب است بدانید:
بسیاری از المانهای بصری دفتر لومون، از سبک معماری بروتالیسم (Brutalism) الهام گرفته شدهاند؛ سبکی که در دهههای ۱۹۵۰ و ۶۰ میلادی برای القای حس قدرت، ابهت و نظم تزلزلناپذیر نهادهای دولتی و شرکتی استفاده میشد.
در حالی که سریال بر روی زندگی روزمره کارمندان متمرکز است، یکی از جذابترین بخشهای افزوده شده پس از خرید امتیاز کامل سریال Severance توسط اپل، امکان پرداختن به اسطورهشناسی خاندان ایگان (Eagan Family) است. کییر ایگان، بنیانگذار لومون، در سریال به عنوان شخصیتی شبهمذهبی معرفی میشود که کلامش قانون مطلق است. لایههای پنهانی در متون مذهبی لومون و کتابچههای راهنمای کارمندان وجود دارد که به مفاهیم عمیق فلسفی و کنترل ذهن اشاره میکنند. اپل با تکیه بر این غنای داستانی، قصد دارد بخشهای جدیدی را به متن روایت اضافه کند که به بررسی ریشههای این فرقه شرکتی میپردازد. این موضوع نه تنها به درک بهتر انگیزههای شخصیتهای منفی کمک میکند، بلکه فضایی برای نقد ساختارهای قدرت در دنیای مدرن ایجاد مینماید که فراتر از یک درام اداری ساده است.
تحلیلهای جدید نشان میدهند که شرکت لومون احتمالا آزمایشی بزرگتر از یک جداسازی شغلی ساده را دنبال میکند. با توجه به اشارات ریز در فصل اول، برخی معتقدند که هدف نهایی، دستیابی به نوعی جاودانگی دیجیتال یا انتقال آگاهی است. خرید امتیاز کامل سریال Severance به تیم نویسندگان این اجازه را داده است تا با فراغ بال بیشتری به این جنبههای علمیتخیلی (Sci-Fi) بپردازند. غنیسازی داستان با جزئیات تاریخی از دهه ۱۸۰۰ میلادی (زمان تاسیس اولیه شرکت) تا تکنولوژیهای پیشرفته امروزی، مسیری است که اپل برای حفظ جذابیت برند در سالهای آینده ترسیم کرده است. این عمق بخشیدن به روایت، پاسخی هوشمندانه به مخاطبانی است که به دنبال کشف هر نشانه و نماد در فریمهای سریال هستند.
۶- تاثیرهای اقتصادی و ساختاری مالکیت جدید بر روند تولید
تصاحب حقوق کامل توسط اپل، پایانی بر بروکراسیهای پیچیده مالی میان پلتفرم و استودیوی تولیدکننده بود. پیش از این، هرگونه تغییر در بودجه یا لوکیشن فیلمبرداری نیازمند مذاکرات طولانی و گاه فرسایشی بود که باعث کند شدن روند پیشتولید میشد. اکنون با تمرکز قدرت در دستان اپل، فرآیند تصمیمگیری به صورت یکپارچه انجام میگیرد. این موضوع به ویژه برای فصلهای سوم و چهارم حیاتی است، چرا که انتظار میرود ابعاد داستان از محیط بسته اداره خارج شده و وارد فضای شهری وسیعتری شود. چنین گسترشی نیازمند بودجههای کلان و مدیریت متمرکزی است که تنها با خرید امتیاز کامل سریال Severance و حذف واسطهها امکانپذیر بود. در واقع، اپل با این کار، امنیت شغلی و هنری تیم سازنده را در برابر نوسانات بازار استریم بیمه کرد.
علاوه بر این، اپل میتواند از پتانسیلهای تولیدی خود در سراسر جهان برای بهینهسازی هزینهها استفاده کند بدون آنکه کیفیت هنری اثر آسیب ببیند. استودیوی فیفت سیزن به دلیل محدودیتهای نقدینگی، توان ریسکپذیری بالایی نداشت، اما اپل با تراز مالی بینظیر خود میتواند حتی در صورت طولانی شدن زمان فیلمبرداری، پروژه را حمایت کند. این ثبات مالی به بن استیلر اجازه میدهد تا با وسواس همیشگی خود، بر روی تکتک جزئیات بصری نظارت داشته باشد. نتیجه این رویکرد، محصولی خواهد بود که از نظر فنی بینقص و از نظر داستانی منسجم است. اپل به خوبی میداند که اعتبار برندش با کیفیت چنین آثاری گره خورده است و هزینه ۷۰ میلیون دلاری در واقع سرمایهگذاری بر روی خوشنامی پلتفرم اپل تیوی پلاس در بازاری به شدت رقابتی است.
سوالات متداول (Smart FAQ)
۱. آیا خرید امتیاز کامل سریال Severance توسط اپل به معنای تغییر تیم بازیگران است؟
خیر، این قرارداد صرفاً مالکیت حقوقی و فکری اثر را به اپل منتقل کرده و تغییری در تیم خلاق یا بازیگران اصلی ایجاد نمیکند. در واقع اپل با این کار تضمین کرده است که آدام اسکات و سایر ستارهها با پایداری مالی بیشتری به کار خود ادامه دهند. هدف اصلی از این معامله، تسهیل فرآیند تولید و جلوگیری از تأخیرهای ناشی از مشکلات مالی استودیوهای مستقل بوده است.
۲. چرا مبلغ ۷۰ میلیون دلار برای خرید حقوق این سریال پرداخت شده است؟
این مبلغ شامل تصاحب تمامی امتیازات معنوی، حق ساخت اسپینآفها، محصولات جانبی و توزیع جهانی اثر در تمامی پلتفرمهای آینده است. با توجه به رکوردشکنیهای فصل دوم، اپل این مبلغ را برای تضمین انحصاری بودن یکی از ارزشمندترین داراییهای فرهنگی خود پرداخت کرد. این سرمایهگذاری باعث میشود اپل در بلندمدت از پرداخت هزینههای گزاف لایسنس به شرکتهای دیگر معاف شود.
3. مفهوم علمی جداسازی (Severance) در دنیای واقعی چقدر به واقعیت نزدیک است؟
در حال حاضر تکنولوژی کاشت تراشه برای تقسیم حافظه به دو بخش کاملاً مجزا وجود ندارد، اما تحقیقات بر روی واسط مغز و رایانه (BCI) به شدت در حال پیشرفت است. دانشمندان علوم اعصاب معتقدند که مداخله در بخش هیپوکامپ مغز میتواند به لحاظ تئوری خاطرات را دستکاری کند، هرچند پیامدهای اخلاقی آن مانع از آزمایشهای انسانی میشود. سریال سِوِرنس در واقع یک هشدار فلسفی درباره مسیری است که تکنولوژیهای کنترل ذهن میتوانند طی کنند.
4. چرا استودیوهای بزرگ استریم مانند اپل به دنبال مالکیت کامل سریالها هستند؟
مالکیت کامل به پلتفرم اجازه میدهد تا بدون نیاز به تمدید قراردادهای سالانه و ریسک حذف محتوا، روی برندینگ بلندمدت سرمایهگذاری کند. این استراتژی باعث میشود که پلتفرم بتواند دنیای داستانی خود را به بازیهای ویدئویی، پارکهای موضوعی یا کالاهای مصرفی گسترش دهد. در بازار رقابتی امروز، محتوایی که متعلق به خود پلتفرم نباشد، یک نقطه ضعف استراتژیک محسوب میشود.
5. نقش بن استیلر در آینده این مجموعه پس از تصاحب توسط اپل چیست؟
بن استیلر به عنوان معمار اصلی بصری و کارگردان، قراردادهای همکاری چندجانبهای با اپل امضا کرده که فراتر از این سریال است. او نه تنها بر فصول بعدی نظارت دارد، بلکه به عنوان مشاور ارشد برای توسعه اسپینآفهای احتمالی نیز عمل خواهد کرد. اپل با خرید این حقوق، در واقع فضای کاری بن استیلر را تثبیت کرده تا او بتواند با تمرکز کامل بر روی پروژههای اختصاصی این شرکت فعالیت کند.
6. آیا لوکیشنهای فیلمبرداری سریال سِوِرنس واقعی هستند یا کامپیوتری؟
اکثر فضاهای داخلی دفتر لومون در استودیوهای بزرگ ساخته شدهاند، اما نمای بیرونی ساختمان شرکت لومون در واقع ساختمان مشهور آزمایشگاههای بل (Bell Labs) در نیوجرسی است. طراحان صحنه با استفاده از تکنیکهای نورپردازی خاص، فضایی بیزمان و مکان ایجاد کردهاند که حس انزوا را القا کند. خرید حقوق توسط اپل تضمین کرده است که این لوکیشنهای نمادین برای فصلهای آینده نیز حفظ یا به دقت بازسازی شوند.
7. اسپینآفهای احتمالی بر چه موضوعاتی تمرکز خواهند داشت؟
گمانهزنیها حاکی از آن است که یکی از نسخههای فرعی به زندگی کارمندانی میپردازد که از دنیای لومون فرار کردهاند اما با عوارض جانبی مغزی دست و پنجه نرم میکنند. همچنین احتمال ساخت یک مینیسریال در مورد تاریخچه تاریک خاندان ایگان و چگونگی ابداع اولین پروتکل جداسازی وجود دارد. اپل با مالکیت جدید، دست بازتری برای کاوش در این زیرشاخههای داستانی بدون تداخل با خط اصلی داستان دارد.
نتیجهگیری
تصمیم راهبردی اپل برای خرید امتیاز کامل سریال Severance، نقطهای کلیدی در تاریخ کوتاه اما درخشان سرویس اپل تیوی پلاس است. این معامله ۷۰ میلیون دلاری، فراتر از حل یک بحران مالی موقت، نشاندهنده اراده غول تکنولوژی برای خلق یک امپراتوری رسانهای ماندگار است. با تثبیت جایگاه فصلهای آینده و باز شدن مسیر برای تولید آثار جانبی، دنیای لومون به زودی ابعادی وسیعتر از یک سریال تلویزیونی پیدا خواهد کرد. اکنون طرفداران میتوانند با اطمینان بیشتری منتظر گرهگشایی از معماهای پیچیده مارک و دوستانش باشند، چرا که سرمایه و تکنولوژی اپل، پشتیبان کامل این دیدگاه هنری منحصربهفرد شده است.
شما درباره آینده لومون چه فکر میکنید؟
آیا فکر میکنید گسترش دنیای سِوِرنس به نفع کیفیت داستان خواهد بود یا ترجیح میدهید ماجرا در همان چهار فصل اصلی به پایان برسد؟ نظرات و تئوریهای خود را درباره فصلهای آینده و معامله جدید اپل در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید!
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیانگذار وبلاگ «بازیگرها»
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیانگذار وبلاگ «بازیگرها».
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!