افکار خودکشی و هشدارهای جدید در مورد داروهای GLP-1 افکار خودکشی و هشدارهای مربوط به داروهای GLP-1

در سال های اخیر، داروهای لاغری از خانواده GLP-1، مانند اوزمپیک و مونجارو، با سرعتی باورنکردنی به پدیده ای جهانی تبدیل شده اند. از بازیگران هالیوود گرفته تا کاربران شبکه های اجتماعی، داستان های شگفت انگیزی از کاهش وزن با این داروها به اشتراک می گذارند. اما در پس این موج محبوبیت، اکنون سایه‌ای از نگرانی وجود دارد: گزارش‌هایی از افزایش افکار خودکشی و حتی بارداری‌های ناخواسته در میان کاربران. سازمان های بهداشتی، از جمله سازمان تنظیم مقررات استرالیا (TGA)، هشدار داده اند که اثرات روانی و تداخلات هورمونی این داروها ممکن است جدی تر از تصور باشد. در دنیایی که داروهای GLP-1 به نمادهای “بدن ایده آل” تبدیل شده اند، سوال بزرگ این است: آیا ارزش آن را دارند؟

داروهای GLP-1 چگونه کار می کنند؟

داروهای پپتید 1 شبه گلوکاگون در ابتدا برای درمان دیابت نوع 2 طراحی شدند. این داروها با افزایش ترشح انسولین و کاهش اشتها، قند خون را کنترل کرده و وزن را کاهش می دهند. پنج داروی اصلی این گروه که در استرالیا تایید شده اند عبارتند از: Monjaro (Tirzepatide)، Ozempic (Semaglutide)، Wegovy (Wegovy)، Saxenda (Liraglutide) و Trolicity (Dulaglutide).

اگرچه این داروها بیش از یک دهه است که وجود دارند، اما محبوبیت آنها در سال های اخیر به لطف تایید افراد مشهور افزایش یافته است. عوارض گوارشی مانند تهوع، استفراغ، درد قلبی و یبوست از شایع ترین عواقب مصرف آن است، اما این عوارض معمولاً موقتی هستند. با این حال، نگرانی های مجدد در مورد اثرات روانی و هورمونی، تنظیم کننده ها را به صدور هشدارهای رسمی در هفته های اخیر سوق داده است.

ارتباط بین داروهای GLP-1 و افکار خودکشی

در 12 ماه منتهی به نوامبر 2025، ثبت رویدادهای نامطلوب دارویی استرالیا، 20 مورد افکار خودکشی را در افرادی که داروهای GLP-1 مصرف می کردند، گزارش کرد. این آمار با یافته های تحقیقات علمی اخیر مطابقت دارد. طبق یک مطالعه در سال 2024، استفاده از این داروها با افزایش 106 درصدی خطر رفتار خودکشی همراه بود.

تجزیه و تحلیل داده های سازمان بهداشت جهانی (WHO) نیز ارتباط بین استفاده از سماگلوتید و بروز افکار خودکشی را نشان داده است. البته همه تحقیقات به یک نتیجه نرسیده اند. در تجزیه و تحلیل گسترده داده‌های بیش از 1.8 میلیون بیمار، محققان دریافتند افرادی که از داروهای GLP-1 برای کاهش وزن یا کنترل دیابت استفاده می‌کنند، نسبت به سایر بیماران، خطر عود یا شروع افکار خودکشی کمتری دارند.

این تناقض نشان می دهد که هنوز نمی توان در مورد رابطه علت و معلولی بین مصرف این داروها و اثرات روانی آن حکم قطعی داد. تفاوت های فردی در سابقه افسردگی یا مصرف همزمان سایر داروها ممکن است نقش تعیین کننده ای داشته باشد.

تاثیر داروهای GLP-1 بر اثربخشی قرص های ضد بارداری.

یکی از هشدارهای جدید نهادهای بهداشتی مربوط به احتمال کاهش اثربخشی قرص های ضد بارداری به دلیل مصرف داروهای GLP-1 است. قرص های ضد بارداری با افزایش هورمون های زنانه و افزایش غلظت مخاط دهانه رحم برای جلوگیری از ورود اسپرم از تخمک گذاری جلوگیری می کنند. اما اگر داروی GLP-1 در جذب هورمون ها در معده اختلال ایجاد کند، سطح هورمون برای جلوگیری از بارداری کافی نخواهد بود.

اولین هشدارها در مورد این تداخل دارویی به سال 2003 برمی گردد. تحقیقات نشان داده است که این اثر بین داروهای مختلف GLP-1 یکسان نیست. مطالعات نشان می دهد که تیرزپاتید نسبت به سایر داروهای این گروه تأثیر بیشتری بر جذب هورمون دارد. در مقابل، مطالعه‌ای در سال 2015 روی سماگلوتید نشان داد که این دارو جذب هورمون‌هایی را که معمولاً در قرص‌های ضدبارداری یافت می‌شوند تغییر نمی‌دهد.

با این حال، مطالعه جدیدی که در سال 2025 انجام شد، بیان کرد که هم تایرپاتید و هم شکل خوراکی سماگلوتید می توانند سطح هورمون های ضد بارداری را کاهش دهند. خوشبختانه این اثر با IUD یا ایمپلنت وجود ندارد، زیرا نیازی به جذب آنها در دستگاه گوارش نیست.

در صورت استفاده از این داروها چه باید کرد؟

آژانس داروهای استرالیا (TGA) توصیه می کند که بیماران هرگونه تغییر خلق و خوی غیرعادی، افسردگی یا افکار خودکشی را فوراً به پزشک خود گزارش دهند. به ویژه، زنانی که تیرزاپاتید مصرف می کنند، در صورت استفاده از قرص های ضد بارداری، باید به روش های غیر رژیمی مانند ایمپلنت یا از روش های محافظتی اضافی مانند کاندوم برای چهار هفته پس از شروع دارو (و همچنین پس از افزایش دوز) استفاده کنند.

به گفته متخصصان، داروهای GLP-1 نباید در دوران بارداری استفاده شود، زیرا می توانند تأثیر منفی بر رشد جنین داشته باشند. در پایگاه داده حوادث نامطلوب دارویی، مواردی از سقط جنین در زنانی که در حین مصرف سماگلوتاید یا تایرپاتید باردار شده اند گزارش شده است.

خلاصه نهایی

داروهای خانواده GLP-1، مانند Ozempic و Mounjaro که در ابتدا برای درمان دیابت ساخته شده بودند، اکنون در سراسر جهان به عنوان داروهای کاهش وزن استفاده می شوند. علیرغم تأثیر قابل توجه بر کاهش وزن، مطالعات اخیر نگرانی هایی را در مورد افزایش خطر افکار خودکشی و کاهش اثربخشی قرص های ضد بارداری ایجاد کرده است. به طور خاص، داروی تیرزپاتید می تواند سطح جذب هورمون های ضد بارداری را کاهش داده و باعث بارداری ناخواسته شود. پزشکان تاکید می کنند که خانم ها باید از روش های جایگزین پیشگیری از بارداری استفاده کنند و بیماران در صورت بروز علائم افسردگی سریعا به پزشک مراجعه کنند.

سوالات متداول (سؤالات متداول)

1. داروهای GLP-1 دقیقا چیست و چگونه عمل می کنند؟
داروهای GLP-1 مانند Ozempic و Monjaro با تحریک ترشح انسولین، کاهش اشتها و کاهش تخلیه معده به کنترل قند خون و کاهش وزن کمک می کنند. آنها معمولا برای افراد دیابتی نوع 2 و افراد چاق تجویز می شوند.

2. آیا داروهای GLP-1 می توانند باعث افسردگی یا افکار خودکشی شوند؟
برخی گزارش ها و مطالعات افزایش موارد افکار خودکشی در کاربران را گزارش کرده اند، اما همه مطالعات این رابطه را تایید نکرده اند. کارشناسان توصیه می کنند در صورت تغییر خلق و خوی فوراً با پزشک مشورت کنید.

3. آیا مصرف داروهای GLP-1 تاثیری بر قرص های ضد بارداری دارد؟
بله، به خصوص تیزپاتید می تواند جذب هورمون های ضد بارداری را کاهش دهد و احتمال بارداری ناخواسته را افزایش دهد. زنان باید در هفته های اول مصرف یا پس از افزایش دوز از روش های پیشگیری جایگزین یا مکمل استفاده کنند.

4. آیا می توان از این داروها در دوران بارداری استفاده کرد؟
داروهای GLP-1 در دوران بارداری توصیه نمی شوند زیرا ممکن است بر رشد جنین تأثیر منفی بگذارند و خطر سقط جنین را افزایش دهند.

5. آیا همه داروهای GLP-1 اثر یکسانی دارند؟
خیر برخی از آنها مانند سماگلوتید تأثیر جزئی بر جذب هورمون های ضد بارداری دارند در حالی که تیرزاپاتید اثر قوی تری نشان داده است. پاسخ بدن هر فرد نیز ممکن است متفاوت باشد.

6. در صورت استفاده از این داروها چه اقداماتی لازم است؟
حتماً با پزشک خود مشورت کنید، هرگونه تغییر خلق و خو را گزارش دهید، و در مورد روش های ایمن پیشگیری از بارداری مشاوره بگیرید. دارو را خودسرانه قطع یا جایگزین نکنید.

دکتر علیرضا مجیدی

دکتر، نویسنده و موسس وبلاگ “Un Doctor”

دکتر علیرضا مجیدی نویسنده و موسس وبلاگ “Un Doctor”.
او بیش از دو دهه است که در حوزه سلامت، پزشکی، روانشناسی و جنبه های فرهنگی و اجتماعی آن می نویسد و سعی در انتقال دانش به شیوه ای ساده اما دقیق دارد.
پزشکی علمی پویا و دائما در حال تغییر است. بنابراین، محتوای این مقاله جایگزین مراجعه به پزشک یا تشخیص نیست.