بیابان همیشه یکی از جذابترین بسترهای روایی سینما بوده؛ سرزمینی بیانتها که آدمها را تا مرز بقا میبرد و شخصیت واقعیشان را عریان میکند. از حماسههای تاریخی گرفته تا داستانهای علمی-تخیلی و درامهای بقا، بیابان همیشه صحنهای بیرقیب برای روایتهای بزرگ بوده است.
در این مقاله ار اندلرن قصد داریم سراغ بهترین فیلم های درباره بیابان برویم؛ آثاری که هرکدام به شکلی متفاوت، سکوت، وسعت و بیرحمی این سرزمینهای خشک را به تصویر کشیدهاند. اگر به دنبال فهرستی معتبر و دقیق از فیلم های با موضوع بیابان هستید که ارزش یکبار دیدن یا حتی بازبینی را دارند، همراه ما باشید تا این آثار ماندگار را با هم مرور کنیم.
بهترین فیلم های درباره بیابان
پیش از معرفی تکتک آثار، بد نیست بدانید که این فهرست طیف گستردهای را در بر میگیرد؛ از حماسههای تاریخی و وسترنهای کلاسیک گرفته تا درامهای جنگی، آثار علمی-تخیلی و فیلمهای بقا. هرکدام از این عناوین به شیوه خودشان بیابان را نهفقط بهعنوان پسزمینه، بلکه بهعنوان یک شخصیت مستقل روایت کردهاند.
خوب بد زشت – The Good, the Bad and the Ugly
- سال انتشار: 1966
- ژانر: ماجراجویی، درام، وسترن
- امتیاز آیامدیبی: 8.8
- امتیاز راتن تومیتوز: 97%
- بازیگران: کلینت ایستوود، لی ون کلیف، ایلای والاک
اثر جاودانه سرجو لئونه یکی از بیرقیبترین نمونههای وسترن اسپاگتی و بیشک یکی از بهترین فیلم های درباره بیابان و سفر در دل بیابانهای خشک است. سه شخصیت شکارچی گنج، در جستوجوی دویستهزار دلار طلای گمشده، وارد بازی مرگبار قدرت و خیانت میشوند.
این فیلم که کاملاً داستانی خیالی است، با موسیقی بهیادماندنی انیو موریکونه و کارگردانی بینظیر لئونه، به یکی از تأثیرگذارترین فیلمهای تاریخ سینما تبدیل شد و الهامبخش بسیاری از فیلمسازان نسلهای بعد از جمله کوئنتین تارانتینو بوده است. با گذشت نزدیک به شصت سال از اکرانش، همچنان در صدر لیست بهترین وسترنهای تاریخ سینما قرار دارد.
لورنس عربستان – Lawrence of Arabia
- سال انتشار: 1962
- ژانر: ماجراجویی، بیوگرافی، درام، تاریخی، جنگی
- امتیاز آیامدیبی: 8.3
- امتیاز راتن تومیتوز: 93%
- بازیگران: پیتر اوتول، الک گینس، عمر شریف
اگر بخواهیم از یک فیلم درباره بیابان بهعنوان نقطه اوج سینمای حماسی یاد کنیم، بیشک لارنس عربستان است. این فیلم که ساخته دیوید لین است، داستان واقعی توماس ادوارد لارنس، افسر بریتانیایی را روایت میکند که در جریان جنگ جهانی اول تلاش کرد قبایل پراکنده عرب را برای مبارزه با عثمانیها متحد کند؛ ماجرایی که کاملاً بر پایه رویدادهای واقعی ساخته شده است.
نمایهای بینظیر از بیابانهای عربستان، یکی از خیرهکنندهترین تصویربرداریهای تاریخ سینماست. این اثر هفت جایزه اسکار از جمله بهترین فیلم را از آن خود کرد و همچنان در فهرست بهترین فیلمهای تاریخ سینما جای دارد. نکته جالب اینکه پیتر اوتول برای این نقش، ستارهای جهانی شد. بیتردید، لارنس عربستان یکی از بهترین فیلم های درباره بیابان و سفر در دل ناشناختههاست.
بیشتر بخوانید: بهترین فیلم های ماجراجویی در جنگل
مکس دیوانه: جاده خشم – Mad Max: Fury Road
- سال انتشار: 2015
- ژانر: اکشن، ماجراجویی، علمی-تخیلی
- امتیاز آیامدیبی: 8.1
- امتیاز راتن تومیتوز: 97%
- بازیگران: تام هاردی، شارلیز ترون، نیکلاس هولت
جورج میلر با این اثر، یکی از خیرهکنندهترین تعقیبوگریزهای تاریخ سینما را در دل بیابانهای نامیبیا به تصویر کشید. داستان در آیندهای پساآخرالزمانی میگذرد که مکس در کنار فوریوسا برای رهایی زنان اسیر از چنگ حاکمی ظالم، سفری مرگبار در دل صحرا آغاز میکند.
این فیلم کاملاً داستانی تخیلی است. آنچه این اثر را متمایز میکند، استفاده گسترده از جلوههای عملی بهجای جلوههای کامپیوتری است. مکس دیوانه شش جایزه اسکار کسب کرد و از سوی منتقدان بهعنوان یکی از بهترین فیلم های درباره سفر در بیابان و یکی از برترین فیلمهای اکشن دهه ستایش شد.
تل ماسه – Dune
- سال انتشار: 2021
- ژانر: علمی-تخیلی، ماجراجویی، اکشن، درام
- امتیاز آیامدیبی: 8.0
- امتیاز راتن تومیتوز: 83%
- بازیگران: تیموتی شالامی، ربکا فرگوسن، زندایا
اقتباس دنی ویلنوو از رمان معروف فرانک هربرت، یکی از جاهطلبانهترین فیلم های با موضوع بیابان دهه اخیر است. داستان پل آتریدس را دنبال میکنیم که خانوادهاش برای تصاحب سیاره صحرایی آراکیس، خاستگاه گرانبهاترین ماده جهان به نام «ادویه»، وارد نبردی خطرناک میشوند.
برخلاف برخی آثار این فهرست، تلماسه داستانی کاملاً تخیلی دارد و بر واقعیت مبتنی نیست. طراحی صحنه و جلوههای بصری این فیلم، بهویژه توفانهای شن و کرمهای عظیمالجثه، آن را به یکی از دیدنیترین تجربههای سینمایی سالهای اخیر تبدیل کرده است. این اثر شش جایزه اسکار از جمله بهترین فیلمبرداری را کسب کرد و با استقبال گسترده منتقدان و مخاطبان روبهرو شد.
مریخی – The Martian
- سال انتشار: 2015
- ژانر: علمی-تخیلی، ماجراجویی، درام
- امتیاز آیامدیبی: 8.0
- امتیاز راتن تومیتوز: 91%
- بازیگران: مت دیمون، جسیکا چستین، چیوتل اجیوفور
ریدلی اسکات در این فیلم داستان فضانوردی به نام مارک واتنی را روایت میکند که پس از یک طوفان شدید، در بیابانهای مریخ تنها میماند و همه او را مرده میپندارند. اقتباسی از رمان اندی ویر، این اثر کاملاً داستانی تخیلی است اما با دقت علمی قابلتوجهی روایت شده است. ترکیب هوش، امید و طنز در دل ناامیدترین موقعیت ممکن، این فیلم را به یکی از محبوبترین آثار دهه اخیر تبدیل کرده است.
مریخی هفت نامزدی اسکار از جمله بهترین فیلم دریافت کرد و یک اسکار جلوههای ویژه بصری برد. با فروش جهانی بیش از 630 میلیون دلار، بیگمان یکی از بهترین فیلم های درباره سفر در بیابان بهشمار میرود، هرچند این بار بیابانی فراتر از زمین.
آفتاب سفید صحرا – White Sun of the Desert
- سال انتشار: 1969
- ژانر: اکشن، ماجراجویی، کمدی، درام
- امتیاز آیامدیبی: 7.6
- امتیاز راتن تومیتوز: 85%
- بازیگران: آناتولی کوزنتسوف، پاول لوسپکایف، اسپارتاک میشولین
این فیلم شوروی که بهعنوان اولین «استرن» (وسترن روسی) شناخته میشود، یکی از خاصترین فیلم های با موضوع بیابان در این فهرست است. داستان سرباز ارتش سرخ، سوخوف، را روایت میکند که در پایان جنگ داخلی روسیه، در مسیر بازگشت به خانه، مأمور محافظت از حرمسرای یک سردسته شورشی در سواحل دریای خزر میشود.
این فیلم داستانی خیالی است، هرچند در بستر تاریخی جنگ داخلی روسیه میگذرد. نکته جالب توجه این اثر آن است که به سنتی تبدیل شده که فضانوردان روس پیش از پرتاب از پایگاه بایکونور آن را تماشا کنند. این فیلم در اتحاد جماهیر شوروی به موفقیت چشمگیری دست یافت و همچنان محبوبیت فرهنگی بالایی در روسیه دارد.
بیشتر بخوانید: بهترین فیلم تاریخی جنگی پادشاهی
مومیایی 1999 – The Mummy
- سال انتشار: 1999
- ژانر: ماجراجویی، اکشن، فانتزی
- امتیاز آیامدیبی: 7.1
- امتیاز راتن تومیتوز: 63%
- بازیگران: برندن فریزر، ریچل وایز، جان هانا
بازسازی استیون سامرز از فیلم کلاسیک 1932، یکی از سرگرمکنندهترین فیلم های با موضوع بیابان است. ریک اوکانل، ماجراجویی که در جستوجوی گنج به شهر باستانی هامونپترا در دل صحرای مصر سفر میکند، ناخواسته موجودی سههزار ساله به نام ایمهوتپ را بیدار میکند.
این فیلم داستانی خیالی است، هرچند فضای مصر باستان و اهرام را با جزئیات بصری چشمگیری بازسازی کرده است. نکته جالب توجه این است که فیلمبرداری در دل صحرای مراکش انجام شد و عوامل فیلم با گرمای شدید و طوفانهای شن واقعی دستوپنجه نرم کردند. این فیلم موفقیت تجاری چشمگیری داشت و باعث ساخت دو دنباله و چند اثر جانبی دیگر شد.
جارهد – Jarhead
- سال انتشار: 2005
- ژانر: جنگی، بیوگرافی، درام
- امتیاز آیامدیبی: 7.0
- امتیاز راتن تومیتوز: 60%
- بازیگران: جیک جیلنهال، جیمی فاکس، پیتر سارزگارد
جارهد ساخته سم مندس، روایتی از تجربیات واقعی آنتونی سوافورد، تفنگدار دریایی آمریکا در آستانه جنگ خلیج فارس است و بر اساس کتاب خاطرات پرفروش او ساخته شده. این فیلم بیش از آنکه به نبرد مستقیم بپردازد، به فرسایش روانی سربازانی میپردازد که ماهها در دل بیابانهای عربستان منتظر جنگی میمانند که هرگز بهشکل موردانتظار رخ نمیدهد.
بازی جیک جیلنهال و جیمی فاکس بسیار مورد تحسین منتقدان قرار گرفت. این تجربه فیلمبرداری در دل شنهای واقعی، آن را به یکی از ملموسترین فیلم های با موضوع بیابان تبدیل کرد.
مدفون – Buried
- سال انتشار: 2010
- ژانر: رازآلود، هیجانانگیز، درام
- امتیاز آیامدیبی: 7.0
- امتیاز راتن تومیتوز: 87%
- بازیگران: ریان رینولدز
مدفون یکی از عجیبترین و کمینهگراترین فیلم درباره بیابان است؛ اثری که تقریباً تمام مدتزمانش در یک تابوت چوبی زیر شنهای عراق میگذرد. پل کانروی، راننده کامیون آمریکایی، پس از حمله شورشیان عراقی، خود را زندهبهگور شده مییابد و تنها با یک فندک و یک تلفن همراه باید راهی برای بقا پیدا کند.
نکته جالب این اثر آن است که کل فیلم را ریان رینولدز بهتنهایی و در فضایی بسته بازی کرده است؛ تجربهای که به گفته خودش او را دچار کلاستروفوبیای واقعی کرد. این فیلم با استقبال گسترده منتقدان روبهرو شد و جوایز متعددی کسب کرد.
بیشتر بخوانید: بهترین فیلم های جنگی ترکیه ای کماندویی
ولگرد 2014 – The Rover
- سال انتشار: 2014
- ژانر: درام، هیجانانگیز
- امتیاز آیامدیبی: 6.4
- امتیاز راتن تومیتوز: 67%
- بازیگران: گای پیرس، رابرت پتینسون، اسکات مکنیری
,ولگرد ساخته دیوید میکود، تصویری تیره و پساآخرالزمانی از استرالیای بعد از فروپاشی اقتصاد جهانی ارائه میدهد؛ جایی که قانون از میان رفته و بیابانهای خشک آن قاره به صحنه بقای محض تبدیل شدهاند. داستان مردی بهنام اریک را دنبال میکنیم که پس از سرقت خودرویش، وارد سفری خطرناک برای انتقام میشود.
نکته قابلتوجه این اثر، بازی درخشان رابرت پتینسون در نقشی کاملاً متفاوت از ایمیج پیشین اوست که با تحسین گسترده منتقدان همراه شد. ولگرد در جشنواره کن به نمایش درآمد و در جوایز آکادمی سینمای استرالیا نامزدیهای متعددی کسب کرد.
سخن پایانی
در این مقاله سراغ ده اثر متفاوت از دل ژانرهای گوناگون رفتیم؛ از حماسههای تاریخی تا درامهای بقا و فیلمهای علمی-تخیلی، همگی با محوریت بیابان. امیدواریم این فهرست از بهترین فیلم های درباره بیابان برایتان مفید بوده باشد.
خیلی ممنون که تا انتها همراه ما بودید! حالا دوست داریم بدانیم شما کدامیک از این عناوین را دیدهاید و به نظرتان جای کدام فیلمها در این فهرست خالی است؟ خوشحال میشویم پیشنهادهایتان را با ما در میان بگذارید.