فرض کن یک روز از خواب بیدار میشوی و متوجه میشوی که چیزی از جهان اطرافت دیگر وجود ندارد. نه اینکه گم شده باشد یا خراب شده باشد، بلکه انگار هرگز وجود نداشته! کسی دربارهاش حرف نمیزند، کسی دنبالش نمیگردد و حتی یادآوری آن حس عجیبی از نافرمانی در هوا پخش میکند. عجیبتر اینکه بیشتر آدمها خیلی زود با این وضعیت کنار میآیند. نه خشمگین میشوند، نه سوگواری میکنند. فقط یادشان میرود.
رمان «پلیس حافظه» نوشته یوکو اوگاوا دقیقاً از همین نقطه آغاز میشود. جهانی آرام، جزیرهای بینام و مردمی که با نظم عجیبی یاد میگیرند حذف را بپذیرند. در این دنیا، ناپدید شدن اشیا یک اتفاق تصادفی یا فاجعهبار نیست. یک روند است. یک قانون نانوشته. چیزی که میآید و میرود، و تنها چیزی که از آن باقی میماند، خلأیی است که دیگر کسی به آن فکر نمیکند.
راوی داستان زنی نویسنده است که تلاش میکند در میان این محوشدگی مداوم، چیزی را حفظ کند. نه فقط اشیا، بلکه معنا، پیوندها و حس تداوم زندگی. اما پلیس حافظه همیشه حاضر است. نهادی بیچهره که مراقب است هیچ خاطرهای بیش از حد دوام نیاورد. آنها نمیکشند، فریاد نمیزنند، و حتی همیشه دیده نمیشوند. کارشان ساده است. حذف کسانی که هنوز یادشان مانده است.
این کتاب درباره فاجعههای پرسر و صدا نیست. خبری از شورشهای خیابانی یا دادگاههای نمایشی نیست. ترس، آرام و بیهیجان تزریق میشود. حذف، تدریجی است و اطاعت، داوطلبانه به نظر میرسد. «پلیس حافظه» از آن داستانهایی است که خواننده را با این سؤال رها میکند که آیا بزرگترین شکل کنترل، پذیرش بدون مقاومت آن است؟
یوکو اوگاوا در این رمان، نه آیندهای دور را تصویر میکند و نه یک نظام سیاسی مشخص را نام میبرد. او جهانی میسازد که بیش از حد آرام است، بیش از حد منطقی، و دقیقاً به همین دلیل ترسناک. جهانی که در آن فراموشی یک انتخاب نیست، بلکه یک مهارت اجتماعی است.
معرفی یوکو اوگاوا، نویسنده کتاب پلیس حافظه
یوکو اوگاوا یکی از چهرههای مهم ادبیات معاصر ژاپن است که آثارش معمولاً در مرز میان واقعیت روزمره و اضطراب پنهان حرکت میکنند. او در سال 1962 در استان اوکایاما ژاپن متولد شد و از دهه 1980 بهطور جدی وارد عرصه نویسندگی شد. نوشتههای او اغلب کوتاه، کنترلشده، و از نظر زبانی بسیار دقیق هستند، اما زیر این آرامش ظاهری، تنشی مداوم جریان دارد.
اوگاوا بهجای روایتهای پرحادثه، به جزئیات کوچک توجه میکند. به سکوتها، حذفها، و چیزهایی که گفته نمیشوند. بسیاری از داستانها و رمانهایش حول محور بدن، حافظه، انزوا، و رابطه قدرت شکل میگیرند، بدون آنکه مستقیماً وارد شعار یا پیامدادن شوند. این ویژگی باعث شده آثارش هم در ژاپن و هم در ترجمههای انگلیسی و اروپایی، مخاطبان خاص و وفاداری پیدا کنند.
رمان «پلیس حافظه» که نخستینبار در سال 1994 منتشر شد، یکی از مهمترین آثار او بهشمار میآید. این کتاب در زمان انتشار اولیهاش توجه منتقدان را جلب کرد، اما سالها بعد و با ترجمه انگلیسی، جایگاه جهانیتری پیدا کرد. منتقدان اغلب از این رمان بهعنوان نمونهای از دیستوپیای آرام یاد میکنند. دیستوپیایی که بهجای خشونت آشکار، بر فرسایش تدریجی انسانیت تمرکز دارد.
اوگاوا در آثارش بهندرت توضیح میدهد یا تفسیر تحمیل میکند. او موقعیت را میچیند، فضا را میسازد، و اجازه میدهد خواننده خودش با خلأها روبهرو شود. همین رویکرد است که «پلیس حافظه» را به اثری ماندگار تبدیل کرده است. کتابی که نه با شوک، بلکه با تداوم فراموشنشدنیاش در ذهن میماند.
خلاصه کتاب پلیس حافظه
معرفی شخصیتها
راوی / نویسنده زن (The Narrator)
راوی داستان زنی نویسنده است که در جزیرهای زندگی میکند که اشیا و مفاهیم بهتدریج از حافظه جمعی ناپدید میشوند. او فردی آرام، سازگار و در ظاهر مطیع است، اما در درونش تلاشی مداوم برای حفظ معنا و تداوم زندگی جریان دارد. شغل او نوشتن است، اما نوشتن در جهانی که کلمات و چیزها یکی پس از دیگری محو میشوند، به عملی پرخطر تبدیل شده است.
ویراستار (R)
ویراستار راوی مردی است که برخلاف بیشتر مردم، توانایی فراموش کردن کامل را ندارد. او هنوز چیزهایی را به یاد میآورد که دیگران از دست دادهاند. همین ویژگی او را به هدف مستقیم پلیس حافظه تبدیل میکند. حضور او در داستان نماد حافظه زنده و مقاوم است، حافظهای که در این جهان غیرعادی جرم محسوب میشود.
پیرمرد (The Old Man)
پیرمرد، دوست خانوادگی راوی، شخصیتی است که با تجربه و سکوت زندگی میکند. او کمتر سؤال میپرسد و بیشتر مشاهده میکند. پیرمرد نقش شاهد را دارد، کسی که تغییرات را میبیند، اما بهندرت دربارهشان قضاوت میکند. حضور او نوعی ثبات نسبی در زندگی راوی ایجاد میکند.
ناپدید شدنها و عادت به فقدان
زندگی در جزیره با یک قانون ناپیدا اما قطعی پیش میرود. اشیا در زمانهای نامشخص ناپدید میشوند. یک روز پرندگان، روزی دیگر گلها، عکسها، تقویمها یا حتی بخشهایی از بدن. وقتی چیزی ناپدید میشود، مردم موظفاند آن را از خانههایشان جمع کنند و نابود سازند. سوزاندن، دفن کردن یا انداختن در رودخانه، بخشی از آیین حذف است. این کار نه با اجبار آشکار، بلکه با نوعی توافق جمعی انجام میشود.
راوی توضیح میدهد که همزمان با ناپدید شدن اشیا، احساسات مربوط به آنها نیز از بین میرود. مردم دیگر دلتنگ نمیشوند. اشیا بیاهمیت جلوه میکنند، حتی اگر زمانی بخش مهمی از زندگی بوده باشند. این فرایند تدریجی باعث میشود مقاومت شکل نگیرد، چون چیزی برای مقاومت باقی نمیماند. حافظه، پیش از اراده، از بین میرود.
در این فضا، پلیس حافظه نقش ناظر را دارد. آنها در خیابانها گشت میزنند، خانهها را بازرسی میکنند و کسانی را که هنوز قادر به یادآوری هستند، شناسایی و حذف میکنند. حذف به معنای بازداشت و ناپدید شدن کامل افراد است. هیچکس نمیداند آنها به کجا میروند. نبودنشان خیلی زود عادی میشود.
راوی، مانند بیشتر مردم، تلاش نمیکند معنای این ناپدید شدنها را تحلیل کند. او یاد گرفته است که با حذفها کنار بیاید. زندگی روزمره ادامه دارد، غذا پخته میشود، خرید انجام میشود، و فصلها تغییر میکنند. اما این تداوم، سطحی و شکننده است.
نوشتن در جهانی بدون حافظه
راوی نویسنده است و کار نوشتن برای او نهفقط شغل، بلکه راهی برای تثبیت وجود است. اما با هر ناپدید شدن، بخشی از زبان نیز بیمعنا میشود. وقتی اشیا ناپدید میشوند، واژههای مربوط به آنها نیز کاربردشان را از دست میدهند. نوشتن دشوارتر و محدودتر میشود، زیرا زبان به حافظه وابسته است.
او تلاش میکند داستانهایی بنویسد که با شرایط جدید سازگار باشند. داستانهایی که در آنها اشیا اهمیت کمتری دارند و انسانها در خلأ حرکت میکنند. این نوشتن نوعی سازش است، نه مقاومت آشکار. راوی نمیخواهد توجه پلیس حافظه را جلب کند. او میخواهد بماند، حتی اگر ماندن به قیمت حذف تدریجی معنا باشد.
در همین زمان، رابطه او با ویراستارش پررنگتر میشود. ویراستار هنوز چیزهایی را به یاد دارد. او ناپدید شدنها را حس میکند و از آنها رنج میبرد. این تفاوت، فاصلهای عاطفی و ذهنی میان آنها ایجاد میکند. راوی میبیند که چگونه یادآوری، انسان را آسیبپذیر میکند.
پیرمرد نقش محافظ غیررسمی را بازی میکند. او به راوی کمک میکند تا تعادلی میان زندگی عادی و خطر پنهان حفظ کند. اما خطر نزدیکتر میشود، زیرا پلیس حافظه بهدنبال کسانی است که هنوز فراموش نکردهاند.
پنهان کردن حافظه
وقتی مشخص میشود که ویراستار در معرض خطر جدی است، راوی تصمیم میگیرد او را پنهان کند. اتاقی مخفی در خانه، جایی میان دیوارها، تبدیل به پناهگاه حافظه میشود. ویراستار مجبور است در سکوت و تاریکی زندگی کند. او نمیتواند آزادانه حرکت کند و تماسش با جهان بیرون محدود است.
این پنهانسازی، رابطه راوی با حافظه را تغییر میدهد. او که پیشتر با حذف کنار آمده بود، حالا ناچار است با چیزی زندگی کند که خودش از دست داده است. ویراستار برایش از چیزهایی حرف میزند که دیگر معنایی ندارند. راوی گوش میدهد، اما اغلب نمیتواند احساس مشترکی پیدا کند.
زندگی پنهانی ویراستار بهتدریج فرساینده میشود. حافظه، بهجای منبع معنا، به باری سنگین تبدیل میشود. راوی درمییابد که حفظ حافظه بدون امکان زیستن در جهان، نوعی زندان است. با این حال، او به پنهانسازی ادامه میدهد، زیرا این تنها شکل مقاومت باقیمانده است.
در بیرون، ناپدید شدنها ادامه دارند. حتی بخشهایی از بدن انسان نیز شروع به محو شدن میکنند. بدنها سادهتر و کمکارکردتر میشوند. انسانها کمتر حس میکنند و کمتر به گذشته فکر میکنند. جهان به سمت سکون و سکوت پیش میرود.
فرسایش بدن و سکوت تدریجی
با ادامه ناپدید شدنها، تغییرات فقط محدود به اشیا و خاطرهها نمیماند. بدن انسانها نیز دچار حذف تدریجی میشود. نخست اعضایی بیاهمیتتر ناپدید میشوند، سپس کارکردها کاهش مییابند. مردم کمتر میبینند، کمتر میشنوند و کمتر احساس میکنند. این فرسایش جسمانی بدون وحشت جمعی اتفاق میافتد، زیرا حافظهای برای مقایسه باقی نمانده است. راوی متوجه میشود که بدنش دیگر واکنشهای گذشته را ندارد، اما این آگاهی نیز سطحی و گذراست.
پلیس حافظه حضورش را پررنگتر میکند. بازرسیها بیشتر میشود و ناپدید شدن انسانها عادیتر از قبل جلوه میکند. همسایهها دیگر درباره غیبت افراد سؤال نمیپرسند. حذف انسان، درست مانند حذف اشیا، بخشی از نظم طبیعی زندگی شده است. راوی درمییابد که این نظام، نیازی به خشونت آشکار ندارد، زیرا فراموشی پیشاپیش کار خود را کرده است.
در این شرایط، رابطه راوی با ویراستار شکل تازهای میگیرد. فاصله ذهنی میان آنها بیشتر میشود. ویراستار هنوز میتواند از گذشته حرف بزند، اما این حرفها برای راوی بیشتر شبیه روایتهایی بیگانه است. او گوش میدهد، اما نمیتواند مشارکت کند. حافظه برای او تبدیل به مفهومی انتزاعی شده است.
پیرمرد همچنان بهعنوان واسطهای آرام میان آنها عمل میکند. او بدون قضاوت، شرایط را میپذیرد و تلاش میکند زندگی روزمره را سرپا نگه دارد. اما حتی او نیز نشانههای خستگی و تسلیم را بروز میدهد. سکوت، جای گفتوگو را میگیرد و خانه به فضایی بسته و بیزمان تبدیل میشود.
فروپاشی نوشتن و تهی شدن زبان
نوشتن که زمانی تنها تکیهگاه راوی بود، بهتدریج معنا و امکان خود را از دست میدهد. با حذف واژهها و مفاهیم، داستانها کوتاهتر و سادهتر میشوند. راوی دیگر نمیتواند شخصیتهایی با گذشته مشخص خلق کند، زیرا گذشتهای وجود ندارد که به آن ارجاع دهد. روایتها به حرکتهای محدود در زمان حال فروکاسته میشوند.
او متوجه میشود که نوشتن دیگر عملی خلاقانه نیست، بلکه ثبت بقای حداقلی است. کلمات فقط تا زمانی معتبرند که هنوز چیزی برای اشاره داشته باشند. وقتی آن چیز ناپدید میشود، کلمه نیز پوچ میشود. این فرایند، راوی را به سکوت نزدیکتر میکند. نوشتن بهجای مقاومت، به نوعی همراهی با حذف تبدیل میشود.
ویراستار که این فرایند را درک میکند، رنج عمیقتری را تجربه میکند. او شاهد مرگ تدریجی زبان است، در حالی که حافظهاش هنوز زنده است. این تضاد او را فرسوده میکند. خاطره دیگر پناه نیست، بلکه منبع درد است. راوی درمییابد که نجات حافظه بدون امکان بیان آن، نوعی شکنجه آرام است.
پلیس حافظه به ویراستار نزدیکتر میشود. خطر لو رفتن پناهگاه بیشتر میشود و فضای خانه سنگینتر. راوی درمییابد که کنترل فقط بیرونی نیست. حذف واقعی زمانی کامل میشود که فرد حتی توان تصور مقاومت را از دست بدهد. در این نقطه، داستان وارد مرحلهای میشود که در آن پایان نه بهصورت ناگهانی، بلکه به شکل فرسایش کامل رخ میدهد.
پایان حافظه و ناپدید شدن انسان
در بخش پایانی داستان، مرز میان بودن و نبودن محو میشود. ناپدید شدنها به مرحلهای میرسند که دیگر چیزی برای حذف باقی نمانده است. انسانها به موجوداتی خاموش و سبک تبدیل میشوند. حافظه تقریباً بهطور کامل از بین رفته و فقط نشانههایی پراکنده باقی ماندهاند.
ویراستار دیگر توان ادامه زندگی پنهانی را ندارد. بدن و ذهنش فرسوده شدهاند. حافظه که زمانی نشانه انسانبودن بود، اکنون او را از جهان جدا کرده است. راوی شاهد این فرسایش است، اما دیگر ابزار احساسی لازم برای واکنش را ندارد. او نمیتواند نجات دهد، چون نجات مفهومی است که خود ناپدید شده است.
در نهایت، راوی نیز بهتدریج به همان سکوت عمومی میپیوندد. نوشتن متوقف میشود. زبان فرو میریزد. داستان بدون انفجار، بدون شورش و بدون پیروزی به پایان میرسد. آنچه باقی میماند، جهانی است که در آن حذف کامل شده و دیگر کسی برای یادآوری وجود ندارد.
«پلیس حافظه» پایانی قطعی و توضیحی نمیدهد. پایان آن شبیه خاموش شدن چراغی است که مدتها پیش نورش کم شده بود. داستان با حذف معنا به پایان میرسد، نه با مرگ فیزیکی. این پایان نشان میدهد که بزرگترین پیروزی قدرت، زمانی رخ میدهد که حتی نیاز به اعمال زور هم از بین میرود.
خوانش سیاسی، اجتماعی و روانشناختی رمان «The Memory Police»
رمان «پلیس حافظه» بیش از آنکه یک داستان تخیلی درباره آینده باشد، بازنمایی مکانیزمهای قدرت در جوامعی است که کنترل را نه با زور عریان، بلکه با مدیریت حافظه اعمال میکنند. در این جهان، دیکتاتوری نه بهعنوان یک نظام سیاسی مشخص، بلکه بهصورت یک فرایند روانی و اجتماعی عمل میکند. قدرت در اینجا با حذف مستقیم مخالفتها کار نمیکند، بلکه پیش از آن، توان بهخاطر سپردن را از بین میبرد. نتیجه این است که مقاومت حتی پیش از تولد، خنثی میشود.
از منظر سیاسی، پلیس حافظه نماد نهادی است که مشروعیت خود را از عادت جمعی میگیرد. مردم با آن همکاری میکنند، چون چیز دیگری به یاد نمیآورند. حذف اشیا و مفاهیم، معادل حذف امکان مقایسه است. وقتی گذشتهای وجود ندارد، هیچ معیار مستقلی برای سنجش حال باقی نمیماند. این همان نقطهای است که قدرت به بیشترین کارآمدی خود میرسد. نه با سرکوب خیابانی، بلکه با تخلیه تدریجی معنا.
در سطح اجتماعی، رمان نشان میدهد که چگونه جامعه میتواند بهصورت داوطلبانه به سمت سکوت حرکت کند. افراد نهتنها حذف را میپذیرند، بلکه در اجرای آن مشارکت میکنند. سوزاندن اشیا، دور ریختن خاطرات و حذف داوطلبانه نشانهها، همگی آیینهایی هستند که انسجام اجتماعی جدید را شکل میدهند. این انسجام بر پایه فراموشی بنا شده است، نه بر پایه باور مشترک. جامعهای که دیگر نیازی به گفتوگو ندارد، چون موضوعی برای گفتوگو باقی نمانده است.
از منظر روانشناختی، مهمترین مسئله رمان، سازگاری ذهن انسان با فقدان است. اوگاوا نشان میدهد که روان انسان توانایی بالایی در تطبیق با شرایط غیرانسانی دارد، به شرطی که این شرایط تدریجی تحمیل شوند. فراموشی در این داستان نه یک اختلال فردی، بلکه یک مهارت اجتماعی است. کسی که بهتر فراموش میکند، سالمتر و امنتر تلقی میشود. در مقابل، حافظه به بیماری تبدیل میشود. ویراستار نمونه فردی است که بهدلیل ناتوانی در فراموشی، از جامعه طرد میشود.
راوی داستان نمونه روان انسان سازگار است. او نه قهرمان است، نه معترض. او فقط میخواهد بماند. این میل به بقا، او را به پذیرش حذف معنا سوق میدهد. رمان در اینجا یک پرسش نگرانکننده مطرح میکند. آیا اخلاق و مقاومت همیشه انتخاب آگاهانهاند، یا گاهی ظرفیت روانی انسان برای تحمل فشار، خود به ابزار قدرت تبدیل میشود؟
«پلیس حافظه» نشان میدهد که خطرناکترین شکل کنترل، شکلی است که در آن فرد حتی احساس ازدستدادن را هم از دست میدهد. وقتی اندوه ناپدید میشود، اعتراض هم ناپدید میشود. آنچه باقی میماند، سکوتی منظم و بیدرد است. سکوتی که از بیرون آرام به نظر میرسد، اما در عمق خود، نشانه فروپاشی کامل انسانیت است.
زمینه تاریخی و فکری شکلگیری کتاب پلیس حافظه
رمان «پلیس حافظه» در دهه 1990 ژاپن نوشته شد، دورهای که جامعه ژاپن پس از فروپاشی حباب اقتصادی وارد مرحلهای از رکود طولانی، انزوا و بازنگری در مفهوم هویت جمعی شده بود. در این فضا، اعتماد به نهادها کاهش یافت و احساس بیثباتی روانی جای رشد پرشتاب دهههای پیشین را گرفت. اوگاوا در چنین بستری، بهجای پرداخت مستقیم به سیاست روز، به ساختن جهانی استعاری روی آورد که اضطرابهای پنهان این دوران را بازتاب میدهد.
جزیره بینام داستان، شباهتی آشکار به جامعهای دارد که گذشتهاش بهتدریج بیربط میشود. حذف اشیا و خاطرات را میتوان معادل گسست نسلی و فراموشی تاریخی دانست. این رمان در سطحی عمیقتر، واکنشی به تجربه جوامعی است که با نظم، سکوت و حذف تدریجی تنشها اداره میشوند. نظمی که ظاهراً آرام است، اما به قیمت از دست رفتن حافظه جمعی حفظ میشود.
اوگاوا بهجای هشدارهای صریح، بر روندهای آهسته تمرکز میکند. چیزی که این کتاب را متمایز میکند، نه پیشبینی آینده، بلکه کالبدشکافی مکانیسمهایی است که در زمان حال نیز قابل مشاهدهاند. «پلیس حافظه» به این معنا، محصول یک لحظه تاریخی خاص است، اما محدود به آن نمیماند.
بررسی مفاهیم پنهان و انتزاعهای رمان پلیس حافظه
در مرکز رمان، مفهوم حافظه نه بهعنوان خاطره فردی، بلکه بهعنوان پایه هویت انسانی مطرح میشود. حذف حافظه در این داستان، صرفاً از بین رفتن یادآوری نیست، بلکه فروپاشی پیوند میان گذشته، حال و آینده است. وقتی این پیوند از بین میرود، انسان در یک اکنون بیریشه گرفتار میشود.
اوگاوا از انتزاع بهعنوان ابزار استفاده میکند. پلیس حافظه چهره ندارد، ایدئولوژیاش توضیح داده نمیشود و حتی خشونتش حداقلی است. این بیچهرهبودن، قدرت را به امری همهجاحاضر تبدیل میکند. حذف نه بهعنوان حادثه، بلکه بهعنوان قاعده زیستن معرفی میشود.
بدن در رمان، امتداد حافظه است. با حذف خاطره، بدن نیز کارکردش را از دست میدهد. این پیوند میان جسم و حافظه، بعدی روانشناختی به داستان میدهد و نشان میدهد که انسان بدون حافظه، حتی در سطح زیستی نیز تحلیل میرود. سکوت نهایی داستان، نتیجه همین تهیشدن تدریجی است.
اهمیت امروز و میراث کتاب پلیس حافظه
اهمیت امروز «پلیس حافظه» در توانایی آن برای توضیح جهان معاصر بدون اشاره مستقیم به آن است. این کتاب نشان میدهد که خطر اصلی برای انسان، همیشه سرکوب خشن نیست. گاهی حذف آرام، عادتسازی و بیتفاوتی، کارآمدتر از هر ابزار سرکوبی عمل میکند.
میراث این رمان، دعوت به هوشیاری نیست، بلکه طرح یک وضعیت است. اوگاوا هشدار نمیدهد، بلکه نشان میدهد. خواننده پس از پایان کتاب، با این پرسش تنها میماند که اگر چیزی ناپدید شود و کسی دلتنگش نشود، آیا واقعاً از دست رفته است یا ما؟
خلاصه
«پلیس حافظه» داستان جهانی است که در آن فراموشی به قانون زندگی تبدیل شده است. اوگاوا نشان میدهد که حذف تدریجی خاطره، انسان را بدون نیاز به زور، مطیع میکند. راوی داستان نماینده انسانی است که برای بقا، معنا را قربانی میکند. ویراستار نماد حافظهای است که دیگر جایی در جامعه ندارد. بدنها همراه با خاطره تحلیل میروند و زبان فرو میپاشد. داستان بدون شورش پایان مییابد، زیرا چیزی برای شورش باقی نمانده است. این رمان تصویری آرام اما هولناک از جهانی ارائه میدهد که در آن انسانیت بیسر و صدا ناپدید میشود.
پرسشهای رایج
آیا کتاب پلیس حافظه یک رمان سیاسی است؟
این رمان مستقیماً سیاست را نام نمیبرد، اما ساختارهای قدرت و کنترل را بهصورت استعاری بررسی میکند.
آیا داستان به کشور یا نظام خاصی اشاره دارد؟
خیر، فضای داستان عامدانه بینام و غیرمشخص است تا خوانش جهانی داشته باشد.
چرا شخصیتها در برابر حذف مقاومت نمیکنند؟
زیرا فراموشی پیش از اراده عمل میکند و امکان مقاومت را از بین میبرد.
نقش نوشتن در داستان چیست؟
نوشتن تلاشی برای حفظ معناست، اما در نهایت خود نیز تحت تأثیر حذف فرو میریزد.
پایان داستان چه پیامی دارد؟
پایان نشان میدهد که حذف کامل، زمانی رخ میدهد که حتی احساس فقدان هم ناپدید شود.
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیانگذار وبلاگ «بازیگرها»
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیانگذار وبلاگ «بازیگرها».
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!