فروپاشی روانی یا Mental Breakdown، برخلاف تصور عمومی، یک اتفاق ناگهانی نیست که مانند صاعقه بر سر زندگی ما فرود بیاید؛ بلکه فرآیندی فرسایشی و تدریجی است که در لایههای پنهان ذهن شکل میگیرد. تصور کنید در قایقی کوچک وسط اقیانوسی طوفانی هستید که هر لحظه موجی از خشم، بهت و ناامیدی به بدنه آن میکوبد. شما مدام در حال تخلیه آب از قایق هستید، اما وقتی طوفان طولانی میشود و افق ناپدید میگردد، دستهایتان از رمق میافتد. این دقیقا همان نقطهای است که روان ما دیگر نمیتواند بین «تلاش برای بقا» و «پذیرش واقعیت» تعادل برقرار کند.
بسیاری از ما در موقعیتهایی قرار میگیریم که خشم ناشی از ناملایمات با بهت ناشی از بیعدالتی یا حوادث غیرمترقبه گره میخورد. این جابهجایی مداوم بین احساسات متناقض، ذهن را در وضعیتی قرار میدهد که روانشناسان آن را «فرسودگی هیجانی» مینامند. در این حالت، نهتنها خواب و روتین زندگی مختل میشود، بلکه خلاقیت که والاترین ابزار ذهن برای حل مسئله است، به بنبست میرسد.
چرا ذهن ما در این چرخهها قفل میشود و چرا حتی در میان بزرگترین آشفتگیهای اجتماعی، داشتن یک برنامه منسجم برای سلامت روان، نه یک انتخاب فانتزی، بلکه یک ضرورت بیولوژیکی است.
۱- آناتومی فروپاشی؛ وقتی ذهن از مدار خارج میشود
“
شاید نشنیده باشید:
پژوهشهای نوین نشان میدهند که مغز انسان در مواجهه با استرس مزمن، دچار پدیدهای به نام «هرس سیناپسی معکوس» میشود که در آن بخشهای مربوط به منطق تضعیف و بخشهای مربوط به ترس (آمیگدال) بیش از حد فعال میگردند.
فروپاشی روانی در واقع فریاد بلند سیستم عصبی است که دیگر نمیتواند بار سنگین پردازشِ تروما (Trauma) را تحمل کند. وقتی ما به مدت طولانی در خشم و بهت غوطهور هستیم، مغز مدام در وضعیت «جنگ یا گریز» باقی میماند. مثال عینی این وضعیت را میتوان در افرادی دید که در مناطق جنگی یا شرایط اقتصادی بسیار متلاطم زندگی میکنند؛ آنها ابتدا سعی میکنند با تحلیل شرایط راهی بیابند، اما وقتی راهحلها به بنبست میخورند، ذهن وارد فاز «کرختی هیجانی» میشود.
این ناتوانی از خارج شدن از چرخه، ناشی از این است که ذهن میخواهد برای «هر پیشامد احتمالی» آماده باشد. این دلمشغولی وسواسگونه که به آن «گوشبزنگی بیش از حد» (Hypervigilance) میگویند، انرژی روانی ما را میبلعد. فرد حس میکند اگر لحظهای رها کند یا به روتینهای شخصیاش برسد، از فاجعهای که در کمین است غافل خواهد ماند. اما حقیقت این است که ذهن بدون بازسازی (از طریق خواب و روتین)، دقیقاً در لحظهی نیاز، قدرت تصمیمگیری خود را از دست میدهد.
۲- نوسان بین خشم و بهت؛ الاکلنگ فرساینده ذهن
چرا ما مدام بین خشم و بهت جابهجا میشویم؟ خشم، واکنشی است به از دست دادن کنترل؛ و بهت، واکنشی است به غیرقابلباور بودنِ واقعیت. وقتی جامعه یا زندگی شخصی دچار آشفتگی بزرگی میشود، فرد ابتدا خشمگین است که چرا شرایط اینگونه است. سپس وقتی متوجه میشود خشم او تغییری در کلانِ ماجرا ایجاد نمیکند، دچار بهت و شوک میشود. این جابهجایی مداوم مانند این است که شما مدام دنده خودرو را از عقب به جلو عوض کنید بدون اینکه کلاچ بگیرید؛ گیربکس روح شما به زودی خرد خواهد شد.
در این مرحله، نشخوار فکری (Rumination) آغاز میشود. ذهن مدام صحنهها را بازسازی میکند، جملات گفته نشده را تکرار میکند و سناریوهای وحشتناکتر را میسازد. برای مثال، فردی را تصور کنید که در یک محیط کاری سمی قرار دارد و هر شب قبل از خواب، مکالمات تندی را که با مدیرش داشته بازبینی میکند. این نشخوار فکری نهتنها راه حل ایجاد نمیکند، بلکه مسیرهای عصبیِ اضطراب را در مغز تقویت میکند. اینجاست که خواب مختل میشود؛ چون مغز تصور میکند در حال نبرد است و در حال نبرد، خوابیدن یعنی مرگ.
۳- پارادوکس برنامهریزی برای شرایط ابربحرانی
بسیاری از ما تصور میکنیم در میانهی یک آشفتگی بزرگ، داشتن روتینهایی مثل ورزش، مطالعه یا حتی مراقبت از پوست، نوعی خیانت به آرمانها یا بیاحترامی به رنجهای جامعه است. این «حس شرم» یکی از بزرگترین موانع در راه بازسازی روانی است. ذهن ما به اشتباه فکر میکند که «رنج کشیدنِ بیشتر» مساوی است با «آگاهیِ بیشتر» یا «همدردیِ عمیقتر». اما واقعیت کاملاً برعکس است.
برنامهریزی برای شرایط ابربحرانی به معنای پیشبینی تمام اتفاقات نیست (چون غیرممکن است)، بلکه به معنای ایجاد یک «جزیره ثبات» درونی است. وقتی کنترل جهان بیرون از دست ما خارج است، کنترل بر ساعتِ بیدار شدن، نوع تغذیه و دقایقی تمرکز بر تنفس، تنها ریسمانهای اتصالی ما به واقعیت هستند. مثال تاریخی این موضوع، پزشکان و امدادگرانی هستند که در بدترین شرایط بحرانی، با وسواس روتینهای کوچک خود را حفظ میکنند تا بتوانند در طولانیمدت دوام بیاورند و به دیگران کمک کنند.
۴- تخریب خلاقیت و مسخِ روتینهای زندگی
خلاقیت، محصولِ احساسِ امنیت است. وقتی ذهن درگیر بقاست، بخش پیشپیشانی مغز (Prefrontal Cortex) که مسئول تفکر انتزاعی و خلاقانه است، به نفع بخشهای بدویتر خاموش میشود. در این حالت، شما حتی نمیتوانید برای ناهار فردا تصمیم بگیرید، چه برسد به حل بحرانهای پیچیده زندگی. دوری از روتینهای زندگی، ما را در وضعیتی به نام «بیزمانیِ سمی» قرار میدهد؛ روزها بدون هیچ تمایزی از پس هم میگذرند و ما فقط زندهایم بدون اینکه زندگی کنیم.
این دوری از روتین، حس بیقدرتی را تشدید میکند. وقتی فرد نتواند حتی روتینِ مسواک زدن یا نیمساعت مطالعه را حفظ کند، پیام مخربی به ناخودآگاه خود صادر میکند: «من حتی بر سادهترین بخشهای زندگیام هم کنترل ندارم». این پیام، بستر اصلی فروپاشی روانی است. ما باید یاد بگیریم که نظم بخشیدن به ذهن در میانه آشفتگی، نه یک عیب، بلکه یک تکنیک جنگی برای زنده ماندن است. بدون این نظم، ما به جای اینکه عاملی برای تغییر باشیم، به بخشی از آشفتگی تبدیل میشویم.
۵- تحلیل روانشناختی شرم؛ چرا از مراقبت از خود خجالت میکشیم؟
یکی از پیچیدهترین موانع در مسیر بازسازی روان، احساس «شرم از بقا» یا شرم از داشتن روتین در میانهی آشفتگی است. وقتی جامعه یا محیط اطراف ما دچار بحران میشود، نوعی فشار روانی ناهشیار بر ما وارد میشود که میگوید: «اگر تو رنج نمیکشی، پس بیتفاوت هستی». این یک خطای شناختی بزرگ است. شرم در اینجا به عنوان یک ترمز عمل میکند و مانع از آن میشود که فرد برای حفظ بقای خود اقدام کند. مثال بارز آن، فردی است که در زمان بحرانهای بزرگ اجتماعی، از اینکه نیمساعت ورزش کند یا یک غذای سالم بخورد احساس گناه میکند، گویی با این کار به آرمان یا رنج دیگران پشت کرده است.
اما باید بدانیم که «همدردی» (Empathy) با «همرنجی تخریبی» متفاوت است. وقتی شما اجازه میدهید روانتان به دلیل شرم متلاشی شود، نهتنها باری از دوش کسی برنمیدارید، بلکه خود نیز به یک مددجو تبدیل میشوید. ذهن ما نیاز دارد بفهمد که داشتن نظم شخصی، سنگر ما در برابر فروپاشی است. این شرم در واقع یک مکانیسم دفاعی اشتباه است که تصور میکند با زجر کشیدن، هزینهی تغییر را پرداخت میکند. تحلیل روانکاوانه نشان میدهد که پذیرش روتین در اوج آشفتگی، شجاعانهترین فرمِ مقاومت است؛ زیرا نشان میدهد که شما اجازه ندادهاید دنیای بیرون، ساختار درونی شما را در هم بشکند.
۶- نظم بخشیدن به ذهن؛ استراتژی بقا یا انحراف؟
“
خوب است بدانید:
در پروتکلهای آموزش نیروهای ویژه، «انضباط در جزئیات» (مانند مرتب کردن تختخواب در شرایط جنگی) به عنوان کلیدیترین عامل برای جلوگیری از فروپاشی روانی در محیطهای پر استرس شناخته میشود.
آیا واقعاً عیب است که در میانه یک بحران، نگرانِ نظمِ ذهن خود باشیم؟ پاسخ علمی به این سوال یک «خیر» قاطع است. روان انسان برای عملکرد صحیح به پیشبینیپذیری (Predictability) نیاز دارد. وقتی جهان بیرون غیرقابل پیشبینی میشود، ذهن دچار اضطراب وجودی میگردد. در این حالت، ایجاد روتینهای کوچک و حتی مضحک از نظر دیگران، به مغز پیام میدهد که «هنوز بخشهایی از جهان تحت کنترل من است». این حسِ کنترل (Locus of Control)، از ترشح بیرویه کورتیزول جلوگیری میکند.
بسیاری از نوابغ و متفکران در طول تاریخ، در دورههای اسارت یا تبعید، روتینهای بسیار سختی برای خود وضع میکردند. به عنوان مثال، نوشتن روزانه، تمرینات ذهنی یا حتی تکرار حفظیات. این کار به معنای نادیده گرفتن واقعیت نیست، بلکه به معنای «حفظ ظرفیتِ روان» برای مواجهه با واقعیت است. اگر ذهن شما نامنظم باشد، خشم و بهت مانند سیل در آن جریان مییابد و هر آنچه از منطق باقی مانده را میشوید و میبرد. نظم بخشیدن به تن و روان، ابزار ما برای حفظِ «انسجامِ خود» (Self-Cohesion) در برابر نیروهای متلاشیکننده محیطی است.
۷- سقوط در سیاهچالهی برناوت و تهیشدگی انگیزه
چرخهی مدام خشم و امیدهای واهی، در درازمدت منجر به پدیدهای به نام فرسودگی کامل روانی (Burnout) میشود. این وضعیت با خستگی معمولی متفاوت است؛ در برناوت، «باکِ بنزینِ روانی» فرد سوراخ شده است. فرد دیگر حتی برای کارهای سادهای مثل جواب دادن به یک پیامک یا بیدار شدن از خواب هم انگیزهای ندارد. این تهیشدگی ناشی از این است که سیستم پاداش مغز (Dopamine System) در اثرِ تنشهای بیپایان و نبودِ نتیجهی ملموس، به کلی از کار افتاده است.
سناریوی خطرناک اینجاست: وقتی به این مرحله میرسید، دیگر حتی اگر فرصتی برای کمک به جامعه یا خانوادهتان پیش بیاید، توانِ استفاده از آن را ندارید. فردی که در چرخه نشخوار فکری و خشمِ بیپایان سوخته است، مانند سربازی است که تمام مهمات خود را در تاریکی و به سمت سایهها شلیک کرده و حالا که دشمن واقعی از راه رسیده، سلاحش خالی است. اینجاست که میگوییم مراقبت از روتینهای سلامتی، یک مسئولیت اجتماعی است؛ چرا که جامعهی بحرانزده به افرادِ تابآور (Resilient) نیاز دارد، نه به لشکری از افراد در هم شکسته که خود بارِ مضاعفی بر دوش دیگران هستند.
۸- سناریوی تکرار؛ وقتی بحران به عادت تبدیل میشود
بسیاری از ما در شرایطی زندگی میکنیم که بحران نه یک اتفاق گذرا، بلکه به بخشی از بافتِ زندگی تبدیل شده است. در این شرایط، ذهن ممکن است به «درماندگی آموختهشده» (Learned Helplessness) دچار شود. این یعنی فرد به این نتیجه میرسد که هیچ تلاشی منجر به بهبود نمیشود، پس دست از هرگونه فعالیتِ خودمراقبتی میکشد. برای مثال، دانشآموزی را تصور کنید که در یک خانوادهی پر تنش است؛ او ابتدا تلاش میکند درس بخواند، اما وقتی میبیند تنشها تمامشدنی نیست، روتینِ درسی خود را رها کرده و به انزوا پناه میبرد.
خارج شدن از این سناریو تنها با پذیرش این واقعیت ممکن است که: «من مسئولِ تمامِ اتفاقات جهان نیستم، اما مسئولِ حفظِ سلامتِ ماشینِ پردازشگرم (مغزم) هستم». وقتی ما بین امیدِ مبهم و بهت جابهجا میشویم، در واقع در حال قمار کردن بر سر سلامت روانمان هستیم. راه حل در «امیدِ واقعگرایانه» است؛ یعنی پذیرش سختیِ شرایط و در عین حال، پافشاری بر روتینهای کوچکِ سلامتی. این روتینها (مانند خواب منظم، تغذیه و دوری از بمباران خبری) همان دیوارهایی هستند که مانع از ریزش سقفِ روان روی سرمان میشوند.
۹- بازپسگیری عاملیت؛ چگونه از چرخه ویرانگر خارج شویم؟
برای خروج از وضعیت فروپاشی، اولین قدم پذیرش این واقعیت است که ذهن ما یک منبع محدود دارد. وقتی تمام این منبع صرف پردازش خشم و بهت میشود، چیزی برای حل مسئله باقی نمیماند. راهکار نهایی، نه در مبارزه با احساسات، بلکه در ایجاد «انضباطِ انتخابی» است. این یعنی بپذیریم که نمیتوانیم تمام اخبار را دنبال کنیم یا برای تمام سناریوهای وحشتناک آماده باشیم. ما باید آگاهانه بخشهایی از کنترل زندگی را که هنوز در اختیارمان است (مثل ساعت خواب یا نظم محیط کار) محکم بچسبیم.
به یاد داشته باشید که در میانه هر طوفانی، آن کسی که میتواند به دیگران کمک کند، کسی نیست که همراه با طوفان فریاد میکشد، بلکه کسی است که توانسته تعادل خود را حفظ کند. روتینهای شما، خودخواهی نیستند؛ بلکه تمریناتی برای حفظ بقا هستند تا در لحظه مناسب، انرژی کافی برای کنشگری موثر داشته باشید. شما با نظم بخشیدن به دنیای کوچک خود، اولین قدم را برای نظم بخشیدن به دنیای بزرگتر برمیدارید.
سوالات متداول (Smart FAQ)
۱. چگونه بفهمم در آستانه فروپاشی روانی هستم یا فقط خستهام؟
تفاوت اصلی در بازگشتپذیری انرژی است؛ خستگی با استراحت رفع میشود اما در آستانه فروپاشی، فرد حتی پس از خواب طولانی همچنان احساس تهیشدگی و وحشت دارد. همچنین بروز علائم سایکوسوماتیک (Psychosomatic) مانند دردهای بیدلیل گوارشی یا تپش قلب مداوم در غیاب بیماری جسمی، نشانهای جدی از نزدیکی به مرز فروپاشی است. اگر حس میکنید کوچکترین وظایف روزمره مثل شستن ظرفها برایتان مانند فتح قله اورست است، سیستم عصبی شما در وضعیت هشدار قرمز قرار دارد.
۲. آیا دارودرمانیهای نوین میتوانند از فروپاشی ناشی از شرایط اجتماعی جلوگیری کنند؟
طبق پژوهشهای نوین، داروهای تنظیمکننده گلوتامات و نسل جدید تعدیلکنندههای عصبی میتوانند آستانه تحمل ذهن را در برابر استرسهای محیطی بالا ببرند. با این حال، دارو تنها نقش یک جلیقه نجات را دارد که از غرق شدن شما جلوگیری میکند و جایگزینِ مهارتهای تابآوری و تغییر روتینهای مخرب نمیشود. مشاوره با روانپزشک برای استفاده از پروتکلهای دارویی کوتاهمدت میتواند در زمانهای «ابربحران» از تخریب دائمی مسیرهای عصبی جلوگیری کند.
۳. آیا این درست است که گوش دادن به موسیقی یا تفریح در زمان بحران، باعث کاهش حساسیت اخلاقی میشود؟
این یک باور فیک و آسیبزا است که ریشه در فرهنگِ «اصالتِ رنج» دارد و هیچ پایه علمی برای آن وجود ندارد. برعکس، مغز برای حفظ حساسیت خود به مسائل اخلاقی و اجتماعی، نیاز به بازسازی دوفامین دارد و فعالیتهای لذتبخش کوچک دقیقاً این سوخت را تامین میکنند. بدون این بازسازی، فرد دچار «خستگی از همدردی» (Compassion Fatigue) شده و در نهایت نسبت به همه چیز بیتفاوت میشود.
۴. چرا در زمان استرس شدید، میل به چک کردن مداوم اخبار (Doomscrolling) داریم؟
این یک مکانیسم دفاعی بدوی است که مغز تصور میکند با کسب اطلاعات بیشتر، میتواند خطر را پیشبینی و کنترل کند. اما در دنیای امروز، حجم اخبار بسیار فراتر از توان پردازشی مغز است و این رفتار عملاً باعث ترشح مداوم آدرنالین و فرسودگی میشود. جایگزین کردن این عادت با روتینهای فیزیکی ملموس، تنها راه شکستن این چرخه اعتیادآور است.
۵. نقش خواب در پیشگیری از «انفجار خشم» در محیطهای بحرانی چیست؟
خواب مرحلهای به نام REM دارد که طی آن هیجانات منفی روز پردازش و تعدیل میشوند تا به تروما تبدیل نشوند. وقتی خواب مختل میشود، بخش آمیگدال مغز بدون مهارِ منطقی فعالیت میکند و کوچکترین محرکی میتواند منجر به خشم انفجاری یا فروپاشی شود. رعایت بهداشت خواب حتی در بحرانیترین شرایط، حیاتیترین اقدام برای حفظ بقای روانی است.
۶. تکنیک «زمینه سازی» (Grounding) چگونه به خروج از بهت کمک میکند؟
این تکنیک با درگیر کردن حواس پنجگانه، ذهن را از آیندهی ترسناک یا گذشتهی تلخ به لحظه حال برمیگرداند. با شناسایی ۵ شیء، ۴ صدا و ۳ بافت در محیط اطرافتان، مدار استرس در مغز موقتاً قطع میشود. این کار ساده به قشر پیشپیشانی مغز اجازه میدهد تا دوباره فرماندهی را از دست بخشهای بدوی و مضطرب بگیرد.
۷. آیا نوشتن روزانه (Journaling) میتواند مانع از برناوت شود؟
نوشتن باعث میشود افکار از فضای نامحدود و ترسناک ذهن به روی کاغذ منتقل شده و «عینی» شوند. وقتی رنجها به کلمه تبدیل میشوند، مغز احساس میکند آنها را بستهبندی و مدیریت کرده است و فشار کمتری برای تکرار مداوم آنها (نشخوار) حس میکند. این کار به مرور زمان باعث تقویت هویت فردی در برابر هویتِ آسیبدیده جمعی میشود.
۸. چگونه به خانوادهای که در چرخه ناامیدی گرفتار شده کمک کنیم؟
بهترین کمک، نصیحت کردن نیست، بلکه دعوت آنها به انجام روتینهای مشترک و بسیار کوچک است. یک پیادهروی کوتاه یا تماشای یک فیلم غیرمرتبط با بحران، میتواند سیستم عصبی جمعی خانواده را آرام کند. شما باید با رفتار خود نشان دهید که «زندگی» همچنان در جریان است و این بزرگترین پیام امیدبخش است.
۹. آیا تغییر رژیم غذایی در کنترل خشم موثر است؟
بله، نوسانات قند خون و کمبود ویتامینهای گروه B مستقیماً بر آستانه تحریکپذیری اعصاب تاثیر میگذارند. مصرف غذاهای ضدالتهاب و پروتئینهای با کیفیت، به تولید سروتونین کمک کرده و ظرفیت ذهن را برای تحمل ناملایمات افزایش میدهد. در زمان بحران، ذهن نباید علاوه بر استرس محیطی، با استرس بیولوژیکی ناشی از سوءتغذیه هم بجنگد.
۱۰. نقش «هنر» در جلوگیری از تهیشدگی انگیزه چیست؟
هنر به ما اجازه میدهد رنجهای غیرقابل بیان را در قالب نمادها برونریزی کنیم و به آنها معنا بدهیم. خلاقیت هنری، پادزهرِ مستقیمِ حس درماندگی است، زیرا به ما ثابت میکند که هنوز قادر به «خلق» چیزی در میانهی ویرانی هستیم. این حس توانمندی، انگیزه لازم برای ادامه مسیر بقا را فراهم میکند.
۱۱. چرا در بحرانها احساس میکنیم حافظهمان ضعیف شده است؟
این پدیده به دلیل افزایش سطح کورتیزول است که عملکرد هیپوکامپ (مرکز حافظه) را موقتاً مختل میکند. مغز ترجیح میدهد تمام توان خود را صرف بقا در لحظه کند تا ثبت خاطرات یا یادگیری مطالب جدید. با کاهش استرس و بازگشت به روتین، عملکرد حافظه به تدریج به حالت عادی برمیگردد.
۱۲. آیا تنهایی در زمان بحران خطر فروپاشی را بیشتر میکند؟
تنهاییِ خودخواسته برای بازسازی روان مفید است، اما انزوای تحمیلی باعث افزایش حس بیپناهی و تشدید افکار خودویرانگر میشود. انسان موجودی اجتماعی است و دریافت تایید و حمایت از سوی دیگران، ترشح اکسیتوسین را بالا میبرد که خنثیکننده طبیعی استرس است. برقراری تماسهای کوتاه با دوستان امن، یک ضرورت درمانی است.
۱۳. چگونه میتوانیم «امید واهی» را از «امید سازنده» تشخیص دهیم؟
امید واهی منتظر یک معجزه بیرونی است که تمام مشکلات را ناگهان حل کند و معمولاً منجر به انفعال میشود. اما امید سازنده، واقعیت تلخ را میپذیرد و بر گامهای کوچکی تمرکز میکند که امروز میتوان برای بهبود وضعیتِ خود انجام داد. امید سازنده با «حرکت» همراه است، در حالی که امید واهی با «انتظار سمی».
۱۴. آیا ورزش سنگین در زمان بحران توصیه میشود؟
ورزش متوسط عالی است، اما ورزش بسیار سنگین ممکن است استرس فیزیکی مضاعفی به بدنِ در حالِ فرسودگی وارد کند. پیادهروی سریع، یوگا یا شنا گزینههای بهتری هستند زیرا به جای تخلیه کامل انرژی، به تنظیم سیستم عصبی کمک میکنند. هدف، لرزاندنِ بدن و تخلیه انرژیهای محبوس ناشی از تروما است.
نتیجهگیری
فروپاشی روانی پایان راه نیست، بلکه یک هشدار جدی برای بازنگری در شیوه برخورد با بحرانهاست. گرفتار شدن در چرخهی خشم، بهت و نشخوار فکری، نتیجه طبیعی مواجهه با دنیایی ناامن است، اما ماندن در این چرخه، انتخابی است که به فرسودگی و بیقدرتی مطلق میانجامد. با پذیرش اهمیت روتینهای کوچک، غلبه بر حس شرمِ کاذب و نظم بخشیدن به تن و روان، ما نه تنها بقای خود را تضمین میکنیم، بلکه ظرفیت لازم برای کمک به دیگران و ایجاد تغییرات واقعی را نیز به دست میآوریم. حفظ سلامت روان در آشفتگی، والاترین فرمِ ایستادگی است.
تجربه شما از عبور از طوفان چیست؟
همه ما روزهایی را تجربه کردهایم که انگار زمین زیر پایمان میلرزد و میخواهد ما را ببلعد. شما در آن لحظات سخت، چه روتین کوچکی را برای خودتان نگه داشتید که مانع از سقوط شد؟ آیا تجربهای از غلبه بر «حس شرم» دارید؟ نظرات و تجربیات شما میتواند چراغ راهی برای کسانی باشد که امروز در میانه طوفان هستند. در بخش دیدگاهها با ما گفتگو کنید.
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیانگذار وبلاگ «بازیگرها»
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیانگذار وبلاگ «بازیگرها».
بیش از دو دهه در زمینه سلامت، پزشکی، روانشناسی و جنبههای فرهنگی و اجتماعی آنها مینویسد و تلاش میکند دانش را ساده اما دقیق منتقل کند.
پزشکی دانشی پویا و همواره در حال تغییر است؛ بنابراین، محتوای این نوشته جایگزین ویزیت یا تشخیص پزشک نیست.