دنیای مدرن امروزی مدیون تلاش های بی وقفه افرادی است که ترکیبات جادویی را در آزمایشگاه های کوچک و داروخانه های قدیمی ایجاد کردند. داروسازان معروف تنها فروشندگان دارو نبودند. آنها دانشمندان جسور، مخترعان مبتکر و گاه تاجران زیرک بودند که با اکتشافات خود از مرگ میلیون ها نفر جلوگیری کردند یا شیوه زندگی بشریت را تغییر دادند. در این مقاله به بررسی زندگی و دستاوردهای بزرگانی می پردازیم که نامشان با تاریخ علم پیوند خورده است.
۰۱
جان پمبرتون و تولد یک غول تجاری
تعداد کمی از مردم می دانند که محبوب ترین نوشابه در جهان، کوکاکولا، توسط یک داروساز آمریکایی به نام جان پمبرتون اختراع شد. او که در طول جنگ های داخلی مجروح شده بود، برای تسکین درد مزمن خود به دنبال دارو بود. پمبرتون در آزمایشگاه شخصی خود مخلوطی از دانه کولا و عصاره برگ کوکا را با آب گازدار مخلوط کرد. هدف اولیه آنها تولید شربت تقویت کننده مغز و اعصاب بود که در داروخانه ها فروخته می شد. این اختراع نه تنها مسیر صنعت نوشیدنی را تغییر داد، بلکه نشان داد که چگونه دانش دارویی می تواند به یک امپراتوری اقتصادی تبدیل شود. او در ابتدا این ترکیب را به عنوان یک داروی ثبت اختراع برای خستگی و سردرد به بازار عرضه کرد، اما طعم منحصر به فرد آن آن را از کابینت دارو به ویترین فروشگاه منتقل کرد.
۰۲
الکساندر فلمینگ و انقلاب به نام پنی سیلین
سر الکساندر فلمینگ با کشف تصادفی پنی سیلین عصر آنتی بیوتیک ها را آغاز کرد. اگرچه او بیشتر به عنوان بازیگرها شناخته می شود، اما تجربه او در فارماکولوژی و میکروبیولوژی رمز این موفقیت بود. او کشف کرد که نوع خاصی از کپک می تواند باکتری های عامل بیماری را از بین ببرد. این کشف جان هزاران سرباز را در طول جنگ جهانی دوم نجات داد و به طور چشمگیری میانگین طول عمر انسان را افزایش داد. قبل از این کشف، حتی یک خراش کوچک یا عفونت ساده می تواند منجر به مرگ شود. با انجام این کار، فلمینگ نه تنها یک دارو، بلکه یک شاخه کاملاً جدید از پزشکی و داروسازی را ایجاد کرد که به درمان عفونت های باکتریایی اختصاص یافته است. درباره لحظه غافلگیرکننده کشف این ماده در ظروف آزمایشگاه او فیلم ها و مستندهای زیادی ساخته شده است.
۰۳
فردریش سرتورنر و استخراج مرفین
فردریش سرتورنر یک داروساز آلمانی بود که اولین کسی بود که ماده موثره را از گیاه تریاک جدا کرد و آن را مرفین نامید. عمل آن اولین نمونه از استخراج یک آلکالوئید خالص از یک گیاه دارویی بود. نام این ماده از مورفئوس، خدای رویاها در یونان باستان الهام گرفته شده است. این کشف انقلابی در مدیریت درد ایجاد کرد و اساس طب مدرن شد. زیرا نشان داد که به جای استفاده از کل گیاه، تنها ماده موثر آن را می توان با دوز دقیق به بیمار تزریق کرد. سر ترنر ابتدا آزمایش های خود را بر روی حیوانات و سپس روی خود انجام داد که تقریباً جان خود را از دست داد. این جسارت علمی باعث شد داروسازی از یک حرفه سنتی و تجربی به یک علم دقیق شیمی تبدیل شود.
۰۴
چارلز آلدرتون و رمز و راز دکتر پپر
چارلز آلدرتون داروساز دیگری بود که در ایالت تگزاس کار می کرد و نوشیدنی معروف دکتر فلفل را خلق کرد. او عاشق بوی مطبوع داروخانه بود که ترکیبی از عطر شربت ها و میوه های مختلف بود. آلدرتون سعی کرد این بو را به شکل نوشیدنی بازسازی کند. بر خلاف پمبرتون، او اهداف پیچیده درمانی را دنبال نمی کرد و بیشتر به ظاهر و طعم دلپذیر توجه داشت. این برند قدیمی ترین برند نوشابه در ایالات متحده محسوب می شود و نشان دهنده نقش قوی داروسازان در فرهنگ عمومی و صنایع غذایی است. در آن زمان، داروخانه ها محل اجتماعات اجتماعی بودند و خود داروساز، آبنمای نوشابه خود را مدیریت می کرد تا به مشتریان نوشیدنی های گوارا و گاه شفابخش ارائه دهد.
۰۵
کشف انسولین و نجات بیماران دیابتی
اگرچه فردریک بانتینگ و چارلز بست به عنوان کاشفان انسولین مشهور هستند، اما نقش جیمز کولیپ که یک بیوشیمیست با دانش پزشکی عمیق بود، در تکمیل این ماده حیاتی غیرقابل انکار است. قبل از تلاش کالیپ، عصاره لوزالمعده آنقدر ناخالص بود که باعث واکنش شدید بیماران می شد. او با استفاده از تکنیک های آزمایشگاهی توانست انسولین را به شکل ایمن و قابل تزریق برای انسان تولید کند. دیابت تا آن زمان حکم اعدام قطعی محسوب می شد، اما کار گروهی این گروه تاریخ پزشکی را تغییر داد. این رویداد یکی از دراماتیک ترین لحظات تاریخ علم است. به روزی اشاره می کنیم که وارد بند کودکانی که از کمای دیابت رنج می بردند و در شرف مرگ بودند، با تزریق انسولین تصفیه شده جان خود را نجات دادند.
۰۶
هنری نستله و غذای کودک
هانری نستله یک داروساز آلمانی الاصل ساکن سوئیس بود که پس از مشاهده نرخ بالای مرگ و میر نوزادان به دلیل سوءتغذیه، اولین شیر خشک جهان را اختراع کرد. او مخلوطی از شیر گاو، آرد گندم و شکر را به روشی خاص فرآوری کرد تا جایگزین ایمن برای نوزادانی باشد که نمی توانستند با شیر مادر تغذیه شوند. این اختراع نه تنها نشان دهنده یک موفقیت علمی، بلکه یک انقلاب اجتماعی در زمینه بهداشت عمومی نیز بود. امروزه برند نستله به یکی از بزرگترین شرکت های مواد غذایی در جهان تبدیل شده است، اما ریشه آن در نگرانی های بشردوستانه یک داروساز برای حل یک مشکل پزشکی نهفته است. او با درک درستی از فیزیولوژی نوزادان، توانست فرمولی ارائه دهد که توسط دستگاه گوارش حساس آنها قابل هضم باشد.
۰۷
ویلیام پراکتر و تأسیس داروسازی مدرن
ویلیام پراکتر (ویلیام پروکتر جونیور) به عنوان پدر داروسازی آمریکا شناخته می شود. او عمر خود را صرف تدوین استانداردهای دارویی و نوشتن کتاب های مرجع کرد. در زمانی که حرفه داروسازی غیرقانونی بود و داروهای تقلبی شایع بود، پراکتور بر آموزش آکادمیک و اخلاق حرفهای تاکید کرد. او سردبیر مجله آمریکایی داروسازی بود و نقش مهمی در تأسیس انجمن داروسازان داشت. تلاش او منجر به تبدیل داروسازی از یک شغل ساده به حرفه ای تخصصی با نظارت قانونی شد. او معتقد بود که داروساز باید پل بین شیمی و بالین باشد و این دیدگاه جامعه شناختی او ساختار سیستم های درمانی فعلی را شکل داد.
۰۸
فلیکس هافمن و معجزه آسپرین
آسپرین به لطف تلاش های فلیکس هافمن، پرمصرف ترین دارو در جهان است. او که در بایر کار می کرد به دنبال راهی برای تسکین درد روماتیسمی پدرش بود که از طعم بد و عوارض جانبی اسید سالیسیلیک رنج می برد. هافمن با سنتز اسید استیل سالیسیلیک توانست شکل پایدار و قابل تحملی از این ماده تولید کند. این کشف نه تنها درد میلیون ها نفر را تسکین داد، بلکه بعدها ثابت شد که در پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی موثر است. آسپرین نمادی از پیوند محبت خانوادگی و دقت علمی است که منجر به تولید یکی از موفق ترین محصولات دارویی تاریخ شد.
۰۹
بوفه داروخانه و فرهنگ پاپ
هنگام بررسی تاریخچه داروسازی، جنبه های فرهنگی نیز بسیار جالب توجه است. در قرن 19 و اوایل قرن 20، داروخانه ها به عنوان مراکز اجتماعی عمل می کردند. داروسازان با اختراع شربت های مختلف نه تنها بیماری ها را درمان کردند، بلکه ذائقه مردم را نیز تغییر دادند. بسیاری از طعمهای میوهای که امروزه در شیرینیها و نوشیدنیها تجربه میکنیم، محصول داروسازانی است که سعی میکنند طعم تلخ داروها را بپوشانند. این موضوع در بسیاری از فیلم های کلاسیک هالیوود به تصویر کشیده شده است.
۱۰
اشتباهات تاریخی و درس های دارویی
تاریخچه داروسازی همیشه پر از موفقیت نبوده و گاهی اوقات با باورهای غلط علمی همراه بوده است. به عنوان مثال، زمانی که داروسازان برای اولین بار هروئین تولید کردند، به عنوان یک داروی غیر اعتیادآور برای درمان سرفه تبلیغ شد! یا استفاده از جیوه و رادیوم در ترکیبات دارویی باستانی که بعدها سمی بودن آنها مشخص شد. این اشتباهات، اگرچه تلخ است، اما باعث ایجاد سیستم های نظارتی سختگیرانه ای مانند سازمان غذا و دارو (FDA) شد. بررسی این اشتباهات به ما می آموزد که علم داروسازی همواره در حال پیشرفت است و هر کشف جدید باید با وسواس علمی فراوان مورد آزمایش قرار گیرد تا سلامت جامعه در خطر نباشد.