آشنایی با ۲۰ بیماری قلب که شاید بیشتر شما اسمشان را هم نشنیده باشید! | بازیگرها

بیماری‌های قلبی طیف وسیعی دارند که از مشکلات شایع مانند فشارخون و گرفتگی عروق تا اختلالات نادر و پیچیده گسترش می‌یابند. در میان این طیف، گروهی از بیماری‌ها وجود دارند که بسیاری از افراد حتی نامشان را هم نشنیده‌اند، اما شناخت آن‌ها به دلیل تأثیر جدی بر سلامت، اهمیت بالایی دارد. این دسته شامل اختلالات کمتر رایج عضله قلب، مشکلات الکتریکی ارثی و بیماری‌های رسوبی است که تشخیص دیرهنگام آن‌ها می‌تواند پیامدهای خطرناک ایجاد کند.

آشنایی با این زیرگروه، برای افرادی که سابقه خانوادگی مشکلات قلبی دارند یا دچار علائم مبهم اما پیوسته هستند، بسیار ضروری است.

01

بیماری کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (Hypertrophic Cardiomyopathy)

کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (Hypertrophic Cardiomyopathy) یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ارثی عضله قلب است که باعث ضخیم‌شدن غیرطبیعی دیواره قلب، به ویژه بطن چپ می‌شود. این ضخیم‌شدن می‌تواند جریان خون خروجی قلب را محدود کند یا عملکرد پرشدگی قلب را مختل کند. این بیماری در بسیاری از موارد در سنین جوانی تشخیص داده می‌شود و از دلایل مهم مرگ ناگهانی در ورزشکاران جوان به شمار می‌رود.

اطلاعات شناسنامه‌ای بیماری:

• نوع بیماری: ارثی و ساختاری
• گروه درگیر: عضله قلب و مسیر خروجی بطن چپ
• سن شایع: نوجوانی و اوایل بزرگسالی

علائم این بیماری شامل تنگی نفس، سرگیجه، درد قفسه سینه و غش است. برخی بیماران ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند اما در معرض خطر مرگ ناگهانی باشند. تعیین شدت بیماری معمولاً با اکوکاردیوگرافی و MRI قلب صورت می‌گیرد. درمان بر اساس شدت انسداد و علائم شامل داروهای کاهنده ضربان قلب، کاشت دستگاه ICD یا جراحی کاهش ضخامت است. نکته مهم این است که ورزش‌های شدید برای بسیاری از بیماران مناسب نیست و نیاز به پایش منظم تخصصی وجود دارد.

02

بیماری سندرم تاکوتسوبو یا قلب شکسته (Takotsubo Cardiomyopathy)

سندرم تاکوتسوبو (Takotsubo Cardiomyopathy) که با نام قلب شکسته نیز شناخته می‌شود، نوعی اختلال موقت عملکرد قلب است که معمولاً در اثر یک شوک احساسی شدید، استرس ناگهانی یا تجربه تلخ رخ می‌دهد. در این شرایط بخشی از قلب دچار ضعف ناگهانی می‌شود و عملکرد پمپاژ آن کاهش می‌یابد. ظاهر بطن چپ در تصویربرداری شبیه یک کوزه ژاپنی به نام تاکوتسوبو می‌شود که دلیل انتخاب این نام است.

اطلاعات شناسنامه‌ای:

این بیماری اغلب با حمله قلبی اشتباه گرفته می‌شود زیرا علائم آن شامل درد ناگهانی قفسه سینه، تنگی نفس و ضعف شدید است. تفاوت اصلی نبود انسداد عروق در آنژیوگرافی است. بیشتر بیماران طی چند هفته کاملاً بهبود می‌یابند، اما در برخی موارد بیماری می‌تواند شدید شود یا به تکرار بیانجامد. مراقبت از استرس و کنترل عوامل روانی نقش حیاتی در پیشگیری دارد.

03

بیماری آمیلوئیدوز قلبی (Cardiac Amyloidosis)

آمیلوئیدوز قلبی (Cardiac Amyloidosis) یک بیماری رسوبی نادر است که در آن پروتئین‌های غیرطبیعی به نام آمیلوئید در دیواره قلب تجمع پیدا می‌کنند. این تجمع سبب سفت شدن دیواره قلب و کاهش قابلیت پمپاژ آن می‌شود. بیماری معمولاً در سنین بالاتر دیده می‌شود و انواع مختلفی دارد که برخی از آن‌ها ارثی هستند. آمیلوئیدوز از جمله بیماری‌هایی است که در سال‌های اخیر با پیشرفت تصویربرداری و آزمایش‌های اختصاصی بیشتر تشخیص داده می‌شود.

مشخصات اصلی بیماری:

• نوع بیماری: رسوبی
• گروه درگیر: عضله قلب و گاهی سیستم عصبی
• علائم: ورم پا، تنگی نفس، خستگی شدید
• روش تشخیص: MRI قلب، اسکن هسته‌ای، بیوپسی

این بیماری به دلیل سفتی قلب باعث نارسایی قلبی با حفظ عملکرد پمپاژ می‌شود. درمان شامل داروهای تخصصی جهت مهار تولید آمیلوئید یا کاهش رسوب آن است. در برخی بیماران پیوند قلب یا پیوند مغز استخوان توصیه می‌شود. نکته مهم این است که بیماری گاهی با نارسایی معمولی قلب اشتباه گرفته می‌شود و آگاهی از آن برای تشخیص به‌موقع اهمیت زیادی دارد.

04

بیماری سندرم بروگادا (Brugada Syndrome)

سندرم بروگادا (Brugada Syndrome) یک اختلال الکتریکی ارثی قلب است که می‌تواند موجب آریتمی‌های خطرناک و مرگ ناگهانی شود. این بیماری غالباً در مردان جوان دیده می‌شود و معمولاً از طریق نوار قلب با الگوی خاص تشخیص داده می‌شود. در بسیاری از موارد فرد هیچ علائم قبلی ندارد و اولین علامت ممکن است غش یا حتی مرگ ناگهانی باشد.

اطلاعات کلیدی:

درمان اصلی این سندرم نصب دستگاه ICD برای جلوگیری از آریتمی کشنده است. در برخی موارد داروهای ضدآریتمی نیز مؤثر هستند. همچنین افراد مبتلا باید از تب شدید، برخی داروها و الکل پرهیز کنند چون می‌توانند آریتمی را تحریک کنند. داشتن سابقه خانوادگی مرگ ناگهانی هشداری مهم برای بررسی این بیماری است.

05

بیماری دیسپلازی آریتموژنیک بطن راست (Arrhythmogenic Right Ventricular Dysplasia – ARVD)

دیسپلازی آریتموژنیک بطن راست (Arrhythmogenic Right Ventricular Dysplasia – ARVD) یک بیماری ارثی نادر است که در آن سلول‌های عضله قلب در بطن راست به‌تدریج با بافت چربی یا فیبروز جایگزین می‌شوند. این تغییر ساختاری باعث ایجاد آریتمی‌های جدی و گاهی کشنده می‌شود. بیماری معمولاً در جوانان و ورزشکاران دیده می‌شود و یکی از دلایل مهم مرگ ناگهانی در فعالیت‌های شدید است.

ویژگی‌های مهم:

• نوع بیماری: ساختاری ارثی
• محل درگیر: بطن راست
• علائم: تپش قلب، غش، آریتمی‌های بطنی
• روش تشخیص: MRI، نوار قلب هولتر، تست ژنتیک

درمان بسته به شدت بیماری شامل داروهای ضدآریتمی، کاشت ICD و پرهیز از فعالیت‌های ورزشی شدید است. مدیریت بیماری نیازمند پایش مداوم و بررسی دقیق اعضای خانواده مبتلاست. نکته مهم این است که بیماری در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد، اما در طول زمان خطر آریتمی افزایش می‌یابد. تشخیص زودهنگام نقش اساسی در پیشگیری از عوارض دارد.

06

سندرم طولانی بودن فاصله QT (Long QT Syndrome)

سندرم QT طولانی (Long QT Syndrome) یک اختلال الکتریکی ارثی یا اکتسابی قلب است که باعث افزایش طول فاز رپلاریزاسیون در نوار قلب می‌شود. این تغییر ظاهراً کوچک می‌تواند ریتم قلب را ناپایدار کرده و زمینه‌ساز آریتمی‌های خطرناکی مثل تورساد دو پوآن (Torsade de Pointes) شود. این بیماری معمولاً در سنین کودکی، نوجوانی یا اوایل بزرگسالی خود را نشان می‌دهد و نخستین علامت در برخی افراد ممکن است غش ناگهانی، تشنج مشابه صرع یا حتی ایست قلبی باشد.

اطلاعات شناسنامه‌ای بیماری:

• نوع بیماری: الکتروفیزیولوژیک ارثی یا اکتسابی
• محل اختلال: سیستم هدایت الکتریکی قلب
• نشانه کلیدی: طولانی شدن فاصله QT در ECG

عوامل محرک بروز حملات شامل استرس شدید، فعالیت بدنی ناگهانی، شنا در آب سرد، ترس یا مصرف برخی داروهاست. تشخیص با نوار قلب، تست ژنتیک و بررسی سابقه خانوادگی انجام می‌شود. درمان بسته به نوع سندرم شامل بتابلوکرها، اجتناب از داروهای خطرناک، کاشت ICD و در برخی بیماران سمپاتکتومی است. افراد مبتلا باید آموزش ببینند که چگونه از موقعیت‌های محرک آریتمی دوری کنند و همچنین اعضای خانواده نیز باید غربالگری شوند. تشخیص زودهنگام نقش مهمی در جلوگیری از مرگ ناگهانی دارد.

07

مایوکاردیت یا التهاب عضله قلب (Myocarditis)

مایوکاردیت (Myocarditis) به معنای التهاب عضله قلب است و می‌تواند در اثر ویروس‌ها (مانند آدنوویروس، کووید-19 و پاروویروس B19)، باکتری‌ها، قارچ‌ها، داروها یا واکنش‌های خودایمنی ایجاد شود. التهاب موجب آسیب سلول‌های قلبی، کاهش قدرت پمپاژ و در برخی موارد ایجاد آریتمی‌های جدی می‌شود. این بیماری ممکن است در افراد جوان و سالم نیز دیده شود و حتی بدون علامت آغاز شود، اما گاهی به سرعت به نارسایی قلبی منجر می‌شود.

نشانه‌های شایع:

• درد قفسه سینه شبیه حمله قلبی
• تنگی نفس و خستگی شدید
• تپش قلب یا آریتمی
• علائم عفونت مانند تب و بدن‌درد

تشخیص با کمک نوار قلب، اکوکاردیوگرافی، MRI قلب و در موارد خاص بیوپسی انجام می‌شود. درمان وابسته به علت است: در موارد ویروسی معمولاً داروهای حمایتی تجویز می‌شود و برای فرم‌های خودایمنی ممکن است نیاز به کورتون یا داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی باشد. استراحت کامل قلبی، پرهیز از فعالیت ورزشی و پایش دقیق ضروری است. در موارد شدید، نارسایی قلبی یا آریتمی می‌تواند به بستری شدن یا حتی نیاز به دستگاه‌های کمکی گردش خون بینجامد. بیشتر بیماران با درمان مناسب بهبود می‌یابند اما برخی دچار عوارض دائمی می‌شوند.

08

اندوکاردیت عفونی (Infectious Endocarditis)

اندوکاردیت عفونی (Infectious Endocarditis) یک بیماری جدی است که در آن باکتری‌ها یا قارچ‌ها وارد جریان خون شده و روی سطح داخلی قلب، به‌ویژه دریچه‌ها، لخته‌های عفونی (وجتیشن) ایجاد می‌کنند. این بیماری معمولاً در افراد دارای دریچه قلبی آسیب‌دیده، دریچه مصنوعی، نقص‌های مادرزادی قلب یا کسانی که ایمنی ضعیف دارند رخ می‌دهد. اندوکاردیت در صورت تشخیص دیرهنگام می‌تواند باعث تخریب دریچه، سکته مغزی یا سپسیس شود.

ویژگی‌های کلیدی:

• تب مداوم و لرز
• خستگی و درد عضلانی
• وجود سوفل جدید یا تغییر یافته قلبی
• لکه‌های پوستی یا نقاط خون‌ریزی کوچک

تشخیص بر اساس کشت خون، اکوکاردیوگرافی ترانس‌توراسیک یا ترانس‌ازوفاژیال و معیارهای Duke انجام می‌شود. درمان اغلب شامل آنتی‌بیوتیک وریدی قوی به‌مدت چند هفته است. در مواردی که دریچه به‌شدت آسیب ببیند، جراحی تعویض دریچه لازم می‌شود. بیماران دارای دریچه مصنوعی یا کسانی که سابقه اندوکاردیت دارند باید هنگام برخی اقدامات دندان‌پزشکی از آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه استفاده کنند. شناخت علائم اولیه می‌تواند از بروز عوارض خطرناک جلوگیری کند.

09

کاردیومیوپاتی پری‌پارتوم (Peripartum Cardiomyopathy)

کاردیومیوپاتی پری‌پارتوم (Peripartum Cardiomyopathy) نوعی نارسایی قلبی است که در اواخر بارداری یا طی ماه‌های نخست پس از زایمان بروز می‌کند. این بیماری نادر اما جدی است و علت دقیق آن هنوز مشخص نشده است؛ با این حال عوامل خطر شامل سن بالاتر مادر، فشار خون بارداری، زایمان چندقلویی، چاقی و سابقه بیماری‌های قلبی هستند. در این بیماری، قدرت پمپاژ قلب به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد و بطن چپ بزرگ و ضعیف می‌شود.

علائم مهم:

• تنگی نفس هنگام فعالیت یا درازکشیدن
• ورم پاها و اضافه وزن ناگهانی
• تپش قلب و احساس خستگی شدید
• سرفه شبانه یا کاهش توان ورزش

تشخیص با اکوکاردیوگرافی و آزمایش‌های خونی مانند BNP انجام می‌شود. درمان شامل داروهای نارسایی قلب (بر اساس وضعیت مادر)، کنترل مایعات، پرهیز از فعالیت سنگین و پایش دقیق در دوره پس از زایمان است. در موارد شدید ممکن است نیاز به دستگاه‌های کمکی قلب یا پیوند قلب باشد. بیشتر بیماران با درمان مناسب بهبود قابل‌توجهی پیدا می‌کنند اما امکان عود در بارداری‌های بعدی وجود دارد. مشاوره با متخصص قلب و زنان برای برنامه‌ریزی بارداری ضروری است.

10

سارکوئیدوز قلبی (Cardiac Sarcoidosis)

سارکوئیدوز قلبی (Cardiac Sarcoidosis) نوعی بیماری التهابی ناشی از تجمع گرانولوم‌ها، یعنی توده‌های کوچک سلولی، در بافت قلب است. اگرچه سارکوئیدوز معمولاً ریه و غدد لنفاوی را درگیر می‌کند، اما در برخی افراد، قلب نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. این درگیری می‌تواند موجب آریتمی، بلوک‌های هدایتی، نارسایی قلبی یا حتی مرگ ناگهانی شود. تشخیص بیماری اغلب دشوار است، زیرا علائم آن ممکن است خفیف، متناوب یا مشابه سایر بیماری‌های قلبی باشد.

نشانه‌های رایج:

• تپش قلب و آریتمی‌های مکرر
• سرگیجه یا غش
• تنگی نفس و کاهش تحمل فعالیت
• علائم بلوک هدایتی مانند کندی ضربان

برای تشخیص از MRI قلب، PET Scan، نوار قلب طولانی‌مدت و در برخی موارد بیوپسی استفاده می‌شود. درمان معمولاً بر پایه مهار التهاب با کورتیکواستروئیدها و داروهای سرکوب‌کننده ایمنی است. در صورت وجود خطر آریتمی، کاشت ICD توصیه می‌شود. پیگیری بلندمدت ضروری است زیرا بیماری ممکن است دوره‌های فعال و غیر فعال داشته باشد. تشخیص زودهنگام می‌تواند از پیشرفت نارسایی قلبی جلوگیری کرده و کیفیت زندگی بیمار را به‌طور چشمگیری بهبود بخشد.

11

میکسومای قلبی – تومور اولیه قلب (Cardiac Myxoma)

میکسومای قلبی (Cardiac Myxoma) شایع‌ترین تومور اولیه و خوش‌خیم قلب است که در اغلب موارد در دهلیز چپ ایجاد می‌شود. این تومور معمولاً به‌صورت یک توده ژله‌مانند با پایه باریک رشد می‌کند و می‌تواند مانند یک “درپوش” در دهانه دریچه میترال حرکت کرده و جریان خون را مختل کند. اگرچه خوش‌خیم است، اما به دلیل انسداد جریان خون، خطر آمبولی و تأثیر بر عملکرد قلب، بیماری بالقوه خطرناک محسوب می‌شود. اندازه تومور می‌تواند با گذشت زمان افزایش یابد و علائم آن بسته به مکان و میزان انسداد متفاوت است.

نشانه‌های شایع:

• تنگی نفس هنگام فعالیت یا دراز کشیدن
• سنکوپ یا سرگیجه
• لخته و سکته مغزی در اثر جدا شدن قطعات تومور
• تب خفیف، کاهش وزن یا خستگی (به‌دلیل ترشح سایتوکاین‌ها)

تشخیص معمولاً با اکوکاردیوگرافی انجام می‌شود و MRI یا CT می‌توانند جزئیات بیشتری ارائه دهند. درمان قطعی تومور، جراحی برداشت کامل آن است. عمل جراحی معمولاً موفقیت‌آمیز است و احتمال عود آن کم بوده اما در برخی افراد به‌ویژه با زمینه ژنتیکی، امکان بازگشت وجود دارد و باید پیگیری دوره‌ای انجام شود. تشخیص زودهنگام مهم است زیرا توده می‌تواند ناگهان باعث انسداد کامل خروجی دهلیز و حتی مرگ ناگهانی شود.

12

پریکاردیت فشارنده (Constrictive Pericarditis)

پریکاردیت فشارنده (Constrictive Pericarditis) وضعیتی است که در آن پرده اطراف قلب (پریکارد) سفت و ضخیم می‌شود و انعطاف طبیعی خود را از دست می‌دهد. این سفتی موجب محدود شدن پرشدن قلب در هنگام دیاستول شده و به‌تدریج علائم نارسایی قلب راست ظاهر می‌شود. علت‌ها می‌تواند شامل عفونت‌ها، جراحی قلب، پرتودرمانی، بیماری‌های خودایمنی یا پریکاردیت مزمن باشد. در مواردی علت ناشناخته باقی می‌ماند.

نشانه‌های معمول:

• ورم پاها و شکم (آسیت)
• خستگی و تنگی نفس
• افزایش فشار وریدهای گردنی
• علامت کیوسمایر (افزایش فشار وریدی با دم)

تشخیص از طریق اکوکاردیوگرافی، CT، MRI و اندازه‌گیری فشارهای داخل قلب انجام می‌شود. درمان اولیه شامل کنترل مایعات و داروهای ادرارآور است اما در موارد قطعی، درمان نهایی جراحی برداشت کامل پریکارد سفت‌شده است (Pericardiectomy). اگر بیماری به‌موقع تشخیص داده شود، نتایج جراحی بسیار خوب است؛ اما درمان دیرهنگام ممکن است به آسیب دائمی قلب یا کبد منجر شود. پیگیری مستمر برای جلوگیری از عوارض ضروری است.

13

آنومالی ابشتاین (Ebstein’s Anomaly)

آنومالی ابشتاین (Ebstein’s Anomaly) یک ناهنجاری مادرزادی نادر در دریچه سه‌لتی (Tricuspid) است که در آن لت‌های دریچه در موقعیتی پایین‌تر از حد طبیعی قرار می‌گیرند. این وضعیت موجب نشت (Regurgitation) شدید دریچه و بزرگ‌شدن دهلیز راست می‌شود. گستره شدت بیماری بسیار متفاوت است؛ برخی نوزادان بلافاصله پس از تولد دچار سیانوز شدید می‌شوند، در حالی که برخی افراد تا بزرگسالی بدون علامت باقی می‌مانند.

ویژگی‌ها و علائم:

• تنگی نفس و خستگی
• آریتمی‌های دهلیزی (به‌ویژه WPW)
• سیانوز به‌دلیل جریان خون غیرطبیعی
• بزرگ‌شدن قابل‌توجه دهلیز راست

تشخیص با اکوکاردیوگرافی، MRI قلب و الکتروفیزیولوژی انجام می‌شود. درمان بسته به شدت نشت دریچه از داروهای کنترلی تا جراحی ترمیم یا تعویض دریچه متفاوت است. در کودکان شدید، جراحی زودهنگام لازم است. بیماران اغلب با آریتمی همراه هستند و نیاز به درمان‌های الکتروفیزیولوژیک یا ابلیشن دارند. پیگیری مادام‌العمر توصیه می‌شود زیرا شدت نارسایی احتمالاً با افزایش سن بیشتر می‌شود.

14

سندرم ولف–پارکینسون–وایت (Wolff-Parkinson-White Syndrome)

سندرم ولف–پارکینسون–وایت (WPW Syndrome) یک اختلال الکتریکی مادرزادی قلب است که در آن یک مسیر الکتریکی اضافی (Accessory Pathway) بین دهلیز و بطن وجود دارد. این مسیر باعث می‌شود ضربان‌ها دور از مسیر طبیعی AV Node عبور کرده و ضربان‌های سریع و ناگهانی (SVT) ایجاد کنند. WPW در بسیاری از موارد در نوجوانی یا جوانی تشخیص داده می‌شود و یکی از قابل‌درمان‌ترین اختلالات الکتریکی قلب است.

نشانه‌ها:

• تپش قلب ناگهانی و شدید
• سرگیجه یا غش
• اضطراب و احساس ضربان نامنظم
• الگوی دلتا در ECG

تشخیص با نوار قلب، هولتر و تست الکتروفیزیولوژی انجام می‌شود. درمان اصلی و قطعی این بیماری، ابلیشن مسیر اضافی با کاتتر است که با موفقیت بسیار بالا انجام می‌شود. در موارد نادر ممکن است داروهای ضدآریتمی استفاده شود. اگرچه WPW معمولاً خوش‌خیم است، اما در برخی افراد می‌تواند منجر به آریتمی‌های خطرناک، به‌ویژه در حضور فیبریلاسیون دهلیزی شود. درمان زودهنگام می‌تواند کیفیت زندگی بیمار را به‌طور چشمگیری بهبود دهد.

15

گسستگی خودبه‌خودی شریان کرونر (SCAD)

گسستگی خودبه‌خودی شریان کرونر (Spontaneous Coronary Artery Dissection – SCAD) نوعی پارگی یا ایجاد لایه کاذب داخل دیواره رگ کرونر است که باعث انسداد بخشی از جریان خون و بروز حمله قلبی می‌شود. این بیماری برخلاف گرفتگی ناشی از چربی، در نتیجه التهاب، استرس شدید، بیماری‌های بافت همبند یا تغییرات هورمونی رخ می‌دهد. SCAD بیشتر در زنان جوان، به‌ویژه در دوران بارداری یا پس از زایمان دیده می‌شود.

نشانه‌های شایع:

• درد ناگهانی قفسه سینه
• تهوع، عرق سرد و تنگی نفس
• علائم مشابه حمله قلبی کلاسیک

تشخیص با آنژیوگرافی کرونر انجام می‌شود و در برخی بیماران استفاده از CT Angio نیز کمک‌کننده است. برخلاف سایر انواع حمله قلبی، درمان SCAD بیشتر محافظه‌کارانه است و از استنت‌گذاری فقط در موارد ضروری استفاده می‌شود زیرا ممکن است پارگی بدتر شود. درمان شامل کنترل فشار خون، داروهای بتابلوکر، آسپرین و مدیریت استرس است. بیشتر بیماران طی ماه‌ها بهبود می‌یابند اما احتمال عود وجود دارد و پیگیری بلندمدت ضروری است.

16

آنژین پرینزمتال یا اسپاسم عروق کرونر (Prinzmetal Angina)

آنژین پرینزمتال یا Variant Angina نوعی درد قفسه سینه است که نه به علت گرفتگی پایدار عروق، بلکه به دلیل اسپاسم ناگهانی و شدید شریان‌های کرونر ایجاد می‌شود. این اسپاسم باعث کاهش موقت جریان خون به عضله قلب شده و علائمی مشابه حمله قلبی ایجاد می‌کند. ویژگی مهم این نوع آنژین آن است که معمولاً در حالت استراحت و بیشتر در ساعات شب تا سحر رخ می‌دهد. برخلاف آنژین پایدار، فعالیت بدنی معمولاً منشأ علائم نیست.

ویژگی‌ها و علائم:

• درد فشارنده قفسه سینه که معمولاً شب‌ها ایجاد می‌شود
• پاسخ مناسب به نیتروگلیسیرین
• تغییرات گذرای ST در نوار قلب
• معمولاً در افراد جوان‌تر یا سیگاری‌ها بیشتر دیده می‌شود

تشخیص این بیماری با ECG در زمان درد، مانیتورینگ هولتر و تست‌های تحریک عروق انجام می‌شود. درمان شامل داروهای ضداسپاسم به‌ویژه مسدودکننده‌های کانال کلسیم (مانند دیلتیاzem و آملودیپین) و نیترات‌ها است. پرهیز از محرک‌هایی مانند استرس، هوای سرد، کوکائین و سیگار ضروری است زیرا این عوامل احتمال اسپاسم را افزایش می‌دهند. اگرچه این بیماری اغلب خوش‌خیم است، اما در صورت اسپاسم شدید ممکن است آریتمی خطرناک یا انفارکتوس ایجاد شود. مدیریت و پیگیری منظم برای پیشگیری از عوارض ضروری است.

17

کاردیومیوپاتی محدودکننده (Restrictive Cardiomyopathy)

کاردیومیوپاتی محدودکننده (RCM) یکی از نادرترین انواع کاردیومیوپاتی‌ها است که در آن عضله قلب سفت و غیرقابل اتساع می‌شود. این سفتی باعث می‌شود بطن‌ها نتوانند هنگام دیاستول به‌طور طبیعی پر شوند، در حالی‌که قدرت انقباض (سیستول) معمولاً طبیعی می‌ماند. نتیجه این فرآیند، اختلال در خون‌رسانی و بروز علائم نارسایی قلب راست است. این بیماری می‌تواند ناشی از فیبروز، آمیلوئیدوز، سارکوئیدوز، اشعه درمانی یا بدون علت مشخص باشد.

علائم رایج:

• ورم پاها و شکم
• تنگی نفس هنگام فعالیت
• خستگی و کاهش تحمل ورزش
• آریتمی‌های دهلیزی یا فیبریلاسیون دهلیزی

تشخیص با اکوکاردیوگرافی، MRI قلب، کاتتریزاسیون و بررسی‌های ژنتیک یا بیوپسی انجام می‌شود. درمان اغلب حمایتی است و شامل کنترل مایعات، داروهای ادرارآور، مدیریت آریتمی و در برخی موارد داروهای اختصاصی برای علت زمینه‌ای (مانند آمیلوئیدوز) می‌شود. در مراحل پیشرفته که عملکرد پرشدگی بسیار مختل می‌شود، پیوند قلب تنها گزینه قطعی است. پیگیری دقیق برای جلوگیری از نارسایی شدید یا آریتمی‌های تهدیدکننده ضروری است.

18

سوراخ بیضی باز (Patent Foramen Ovale – PFO)

سوراخ بیضی باز یا PFO یک کانال طبیعی است که در دوران جنینی بین دهلیز راست و چپ وجود دارد و پس از تولد معمولاً بسته می‌شود. در حدود 25 درصد بزرگسالان، این سوراخ کاملاً بسته نشده و به‌صورت یک مسیر کوچک باقی می‌ماند. بیشتر افراد بدون هیچ علامتی زندگی می‌کنند؛ اما در برخی موارد، PFO می‌تواند باعث عبور لخته‌های کوچک از قلب به مغز شده و منجر به سکته مغزی شود. این موضوع به‌ویژه در بیماران با سکته‌های کریپتوژنیک (با علت نامشخص) اهمیت دارد.

نشانه‌ها و موارد مرتبط:

• سکته مغزی در افراد جوان بدون علت مشخص
• میگرن با اورا
• کاهش اکسیژن در شرایط خاص مانند غواصی

تشخیص با اکوکاردیوگرافی همراه Bubble Study انجام می‌شود. درمان بسته به شرایط بیمار متفاوت است: بیشتر افراد نیاز به اقدام خاصی ندارند؛ اما در بیمارانی که سابقه سکته دارند، بستن سوراخ با دستگاه کاتتری توصیه می‌شود. این روش کم‌تهاجمی بوده و نتایج آن بسیار موفقیت‌آمیز است. تجویز داروهای ضدانعقاد نیز در موارد خاص انجام می‌شود. پیگیری منظم برای پیشگیری از عوارض بالقوه اهمیت زیادی دارد.

19

بیماری کاوازاکی (Kawasaki Disease)

بیماری کاوازاکی یک سندرم التهابی نادر در کودکان زیر پنج سال است که عروق خونی سراسر بدن، به‌ویژه عروق کرونر، را درگیر می‌کند. کاوازاکی علت مشخصی ندارد اما فرض می‌شود ترکیبی از عوامل ژنتیکی و واکنش ایمنی غیرطبیعی دخیل باشد. این بیماری بدون درمان می‌تواند منجر به گشادشدگی یا آنوریسم شریان‌های کرونر شده و خطر حمله قلبی در کودکان را افزایش دهد؛ بنابراین تشخیص و درمان سریع اهمیت حیاتی دارد.

نشانه‌های کلاسیک:

• تب بالا بیش از ۵ روز
• قرمزی چشم بدون ترشح
• بثورات پوستی
• التهاب غدد لنفاوی گردنی
• پوست‌ریزی کف دست و پا

درمان اصلی شامل تزریق وریدی ایمونوگلوبولین (IVIG) و آسپرین با دوز بالا در مراحل اولیه است که می‌تواند خطر آسیب کرونر را به‌طور چشمگیری کاهش دهد. در موارد مقاوم، داروهای ایمنی‌تضعیف‌کننده مانند کورتیکواستروئیدها یا مهارکننده‌های TNF استفاده می‌شود. انجام اکوهای سریالی برای بررسی تغییرات عروق کرونر ضروری است. تشخیص زودهنگام و درمان به‌موقع، پیش‌آگهی کودکان را بسیار بهبود می‌بخشد.

20

فیبروالاستوز اندوکارد (Endocardial Fibroelastosis)

فیبروالاستوز اندوکارد (Endocardial Fibroelastosis – EFE) یک بیماری مادرزادی بسیار نادر است که طی آن لایه درونی قلب (اندوکارد) دچار ضخیم‌شدن، فیبروز و رسوب بافت الاستیک می‌شود. این تغییرات باعث می‌شود دیواره بطن‌ها سفت شده و توانایی پمپاژ قلب به‌شدت کاهش یابد. این بیماری معمولاً در نوزادان و شیرخواران دیده می‌شود و اگر به‌موقع تشخیص داده نشود، می‌تواند به نارسایی شدید قلبی منجر شود. علت آن می‌تواند ژنتیکی، ویروسی (مانند پاروویروس B19) یا ثانویه به سایر بیماری‌های قلبی باشد.

نشانه‌های رایج در نوزادان:

• تنگی نفس و تنفس سریع
• عدم وزن‌گیری مناسب
• تعریق زیاد هنگام شیر خوردن
• بزرگ‌شدن قلب در تصویربرداری

تشخیص با اکوکاردیوگرافی و MRI انجام می‌شود و ممکن است برای تعیین علت نیاز به بررسی‌های ژنتیکی باشد. درمان حمایتی شامل داروهای نارسایی قلب (مانند دیورتیک‌ها، مهارکننده‌های ACE و داروهای تقویت‌کننده انقباض) است. در موارد شدید یا پیش‌رونده، پیوند قلب تنها گزینه مؤثر است. پیش‌آگهی بیماری به زمان تشخیص و شدت درگیری بستگی دارد و پیگیری مداوم برای کنترل عملکرد قلب ضروری است.