بازیگرها: نتایج نظرسنجی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات درباره جام جهانی ۲۰۲۶ نشان میدهد که فوتبال همچنان یکی از مهمترین پدیدههای فرهنگی و اجتماعی ایران است، اما دیگر مانند گذشته تجربهای مشترک و فراگیر برای همه اقشار جامعه محسوب نمیشود. کاهش میزان پیگیری مسابقات، تغییر الگوی مصرف رسانهای و تفاوتهای نسلی، بیانگر تحول در رابطه جامعه ایران با فوتبال و تیم ملی است. بر اساس یافتههای این پژوهش، تنها ۴۴ درصد از پاسخگویان مسابقات جام جهانی را دنبال کردهاند؛ رقمی که نسبت به جام جهانی ۲۰۱۸ کاهش قابل توجهی دارد. این کاهش نشان میدهد که فوتبال دیگر نقش گذشته را در ایجاد همبستگی اجتماعی ایفا نمیکند و بخشی از جامعه، بهویژه نسل جوان، ارتباط کمتری با این رویداد ورزشی برقرار کرده است. در میان افراد زیر ۳۵ سال، میزان پیگیری مسابقات کمتر از گروههای سنی بالاتر بوده که میتواند ناشی از تغییر سبک زندگی، تنوع سرگرمیها و گسترش شبکههای اجتماعی باشد.
یکی دیگر از یافتههای مهم این پژوهش، تغییر الگوی مصرف رسانهای است. اگرچه صداوسیما همچنان مهمترین رسانه برای تماشای مسابقات محسوب میشود، اما سهم اینترنت، پلتفرمهای آنلاین و شبکههای ماهوارهای بهویژه در میان جوانان به شکل محسوسی افزایش یافته است. این موضوع نشان میدهد که فناوریهای نوین و رسانههای دیجیتال، شیوه دنبال کردن رویدادهای ورزشی را دگرگون کردهاند و نسل جدید بیش از گذشته به رسانههای آنلاین گرایش دارد. با وجود حذف تیم ملی در مرحله گروهی، اکثریت پاسخگویان از این اتفاق ابراز ناراحتی کردهاند و همچنان حضور ایران در جام جهانی را ضروری میدانند. این موضوع نشان میدهد که تیم ملی هنوز از جایگاه نمادین و هویتی برخوردار است و برای بخش بزرگی از جامعه، نماینده غرور و هویت ملی محسوب میشود. با این حال، حدود یکچهارم افراد اعلام کردهاند که نتیجه مسابقات برایشان اهمیت چندانی ندارد که این مسئله بیانگر کاهش پیوند عاطفی بخشی از جامعه با فوتبال ملی است.
یافتههای پژوهش همچنین نشان میدهد که برداشت مردم از عملکرد تیم ملی و دلایل حذف آن تحت تأثیر موقعیت اجتماعی و سطح تحصیلات قرار دارد. افراد با تحصیلات بالاتر بیشتر ضعف کادر فنی و برنامهریزی را عامل ناکامی میدانند، در حالی که افراد با تحصیلات کمتر بیشتر به عواملی مانند بدشانسی یا شرایط بیرونی اشاره کردهاند. این تفاوت نشان میدهد که تحلیل رویدادهای ورزشی نیز متأثر از سرمایه فرهنگی و اجتماعی افراد است. از منظر هویت جمعی، محبوبیت تیم ملی نسبت به گذشته تا حدودی کاهش یافته است. بسیاری از پاسخگویان تیم ملی سال ۱۹۹۸ را به تیم کنونی ترجیح دادهاند و علی دایی همچنان محبوبترین چهره تاریخ فوتبال ایران شناخته شده است. این موضوع بیانگر ماندگاری خاطره جمعی نسل طلایی فوتبال ایران و نقش آن در حافظه فرهنگی جامعه است.
در مجموع، این نظرسنجی نشان میدهد که فوتبال همچنان یکی از مهمترین عرصههای اجتماعی و فرهنگی کشور است، اما تحولات نسلی، تغییر الگوی مصرف رسانهای و دگرگونی نگرشهای اجتماعی باعث شده است که دیگر نتوان آن را تجربهای کاملاً مشترک و فراگیر برای همه مردم دانست. با وجود این تغییرات، تیم ملی همچنان جایگاه نمادین خود را حفظ کرده و در بزنگاههای مهم، میتواند احساس تعلق و همبستگی ملی را در بخش قابل توجهی از جامعه تقویت کند.
The post چرا فوتبال مثل جام جهانی ۹۸ نیست؟ appeared first on روزنامه بازیگرها.