تصور کنید منتظر عرضه گوشی یا کنسول بازی جدید مورد علاقه خود هستید، اما ناگهان با قیمتی مواجه می شوید که متناسب با بودجه شما نیست. این یک کابوس دور از ذهن نیست بلکه واقعیتی تلخ است که به دلیل افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازار جهانی در حال رخ دادن است.
ممکن است فکر کرده باشید که از آنجایی که شخصاً قطعات کامپیوتر یا ماژول های حافظه را خریداری نمی کنید، از این افزایش قیمت در امان هستید. اما حقیقت این است که مشکل کمبود رم دیر یا زود کیف پول شما را از بین می برد.
از تلفن هوشمند در جیب ما گرفته تا مودم های اینترنتی و حتی تجهیزات بیمارستانی، همه تحت تاثیر این بحران هستند. به دلیل اشتهای سیری ناپذیر برای هوش مصنوعی، شرکت های بزرگ فناوری محصولات خود را به سرورها برده اند و کل بازار مصرف را گرسنه نگه داشته اند. این وضعیتی که برخی آن را “رامگادون» (راماگدون) آنها می گویند، این به این زودی ما را متوقف نخواهد کرد.
بحران رم در دنیای گوشی های هوشمند
تحلیلگران مؤسسات معتبری مانند IDC و کانترپوینت معتقدند سال گذشته یکی از درخشان ترین دوره های فروش دستگاه های تلفن همراه بود، اما اکنون افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازارهای جهانی شرایط را به کلی تغییر داده است. قیمت ها افزایش می یابد و تنوع محصولات در بازار به شدت کاهش می یابد. کوالکام، بزرگترین سازنده تراشه موبایل در جهان، هشدار داده است که سازندگان تلفن دستگاه های کمتری تولید خواهند کرد و این مقادیر محدود قیمت های بسیار بالاتری را به همراه خواهند داشت. کریستیانو آمون، مدیر کل این شرکت، به صراحت اعلام کرده است که کاهش فروش در بخش موبایل 100 درصد به دلیل بحران حافظه است.
در گزارش مالی اخیر خود از اینکه تمام بخشهای صنعت تحت تأثیر کمبود قرار گرفتهاند ابراز تاسف کرده است. سازندگان تجهیزات اصلی (OEM) مجبورند برای سودآوری خود، تنها بر روی گوشی های گران قیمت و پرچمدار (Premium) تمرکز کنند. این بدان معناست که اگر به خرید گوشی های میان رده با قیمت 500 دلار عادت دارید، ممکن است به زودی مجبور شوید برای همین سطح از امکانات، 600 دلار یا بیشتر بپردازید. حتی در گوشی های پرچمدار نیز خبری از ارتقای سخت افزاری نخواهد بود و شرکت ها به جای افزایش حافظه می توانند به همان مقدار قبلی بسنده کنند تا قیمت نهایی بیش از این افزایش پیدا نکند.
اپل و فشار بی سابقه بر زنجیره تامین
حتی غولی مانند اپل که همیشه با قدرت چانه زنی بالای خود بر تامین کنندگان فشار می آورد، اکنون در مقابل غول های هوش مصنوعی مستاصل است. گزارش های منتشر شده حاکی از آن است که شرکت های فعال در حوزه هوش مصنوعی در حال نوشتن چک های سفید برای خرید تمامی ظرفیت های تولید حافظه هستند و همین موضوع اپل را مجبور به افزایش قیمت آیفون ها برای حفظ حاشیه سود خود کرده است. تیم کوک، مدیرعامل اپل اعلام کرده است که گزینه های مختلفی را برای رویارویی با این بحران در نظر می گیرد. منابع صنعتی می گویند اپل می تواند در قراردادهای جدید خود با سامسونگ و SK Hynix 80 یا حتی 100 درصد بیشتر برای حافظه بپردازد که در نهایت بر عهده خریدار نهایی خواهد بود.
سرنوشت تلخ کنسول های بازی و دستگاه های قابل حمل
زمان کنسول های ارزان قیمتی که شرکت ها با ضرر می فروختند تا از فروش بازی سود ببرند، گذشته است. افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازارهای جهانی باعث شده تا قبل از عرضه نینتندو سوییچ 2 قیمت آن افزایش یابد و شایعاتی مبنی بر تاخیر در عرضه پلی استیشن 6 تا سال 2028 یا حتی 2029 به گوش می رسد. مدل ها سایر دستگاه های قابل حمل مانند Lenovo Legion Go نیز با پدیده عجیبی به نام “Shrinkflation” مواجه شده اند. یعنی یا قیمت آنها افزایش می یابد یا با همان قیمت قبلی قدرت پردازش و حافظه کمتری به مشتری ارائه می دهند.
بازار لپ تاپ; اولین قربانی درمانده
رایانه های شخصی معمولاً به رم بسیار بیشتری نسبت به تلفن های همراه نیاز دارند و این باعث شده است که تولید کنندگان لپ تاپ سریعتر از سایرین تحت تأثیر قرار گیرند. برخلاف سازندگان تلفن همراه، شرکت های کامپیوتری به ذخیره سازی طولانی مدت قطعات عادت ندارند. علاوه بر این، قیمت SSD های ضروری برای ذخیره سازی داده ها، تنها در یک فصل 90 درصد افزایش یافته است.
به همین دلیل تقریبا تمامی برندهای بزرگ از جمله لنوو، دل، اچ پی، ایسوس و ایسر قصد دارند قیمت محصولات خود را بین 10 تا 30 درصد افزایش دهند. گزارش ها حاکی از آن است که بسیاری از این شرکت ها در حال بررسی نقشه راه محصولات خود برای سال های آینده هستند تا بتوانند با هزینه های طاقت فرسا تولید کنار بیایند. IDC پیش بینی می کند که کل بازار رایانه های شخصی به دلیل این بحران افت شدیدی را تجربه کند. شرکت Modular Framework نیز اعلام کرده است که هزینه هر گیگابایت حافظه برای آنها از 10 دلار به 16 دلار افزایش یافته است و آنها مجبور هستند این هزینه اضافی را مستقیماً به خریدار منتقل کنند. حتی لنوو، بزرگترین سازنده رایانههای شخصی، هنوز با افزایش 50 درصدی هزینههای تامین قطعات مواجه است، اگرچه در حال حاضر مقداری رم ذخیره کرده است.
این کابوس کی تمام می شود؟
متاسفانه پاسخ به این سوال خوش بینانه نیست. مدیر عامل اینتل به صراحت گفته است که حداقل تا دو سال آینده در این شرایط هیچ بازگشایی وجود نخواهد داشت. Micron که یکی از سه غول برتر تولید حافظه در جهان است، هشدار داده است که کارخانههای جدید آن تا اواسط سال آینده افتتاح نمیشوند و حجم واقعی تولید آن برای دستیابی به مشتریان بسیار بیشتر طول میکشد.
در حال حاضر سه شرکت Micron، SK Hynix و Samsung که 95 درصد از عرضه DRAM جهان را در اختیار دارند، اگرچه سودهای کلانی از این وضعیت به دست می آورند، عجله ای برای افزایش تولید ندارند. آنها با احتیاط و به آرامی کار ساخت کارخانه های جدید را ادامه می دهند. زیرا ترس از تولید بیش از حد و کاهش ناگهانی قیمت ها در آینده (مشابه آنچه در سال های اخیر تجربه کردند) آنها را از ریسک کردن باز می دارد. در این میان، غول های فناوری ترجیح می دهند تمام ظرفیت موجود خود را به سمت هوش مصنوعی هدایت کنند که سودآوری بسیار بالاتری دارد. تا زمانی که عرضه تثبیت نشود، تولیدکنندگان به نفع خود عمل خواهند کرد و هزینه های این افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازار جهانی مستقیماً متوجه مصرف کننده نهایی خواهد شد.
خلاصه
بحران جهانی حافظه، ناشی از تقاضای شدید صنعت هوش مصنوعی، بازار همه دستگاه های دیجیتال را تحت تاثیر قرار داده است. افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازارهای جهانی نه تنها باعث گرانی گوشی های هوشمند میان رده و پرچمدار شده است، بلکه عرضه نسل جدید کنسول های بازی را به تاخیر انداخته و قیمت لپ تاپ ها را تا 30 درصد افزایش داده است. با توجه به کندی ساخت کارخانههای جدید سامسونگ و میکرون، انتظار میرود این بحران و فشارهای قیمتی ناشی از آن تا دو سال آینده ادامه داشته باشد.
سوالات متداول (سؤالات متداول)
1. چرا قیمت رام در بازار جهانی به طور ناگهانی اینقدر افزایش یافته است؟
دلیل اصلی این امر عجله شرکت های بزرگ برای توسعه هوش مصنوعی است. تراشههای هوش مصنوعی به مقادیر زیادی رم نیاز دارند و تولیدکنندگان ظرفیت خود را از بازار محصولات مصرفی (مانند تلفنهای همراه و لپتاپ) به این بخش سودآورتر منتقل کردهاند.
2. آیا افزایش قیمت رم روی قیمت گوشی های ارزان قیمت تاثیر دارد؟
بله، اتفاقاً این تأثیر در تلفن های ارزان قیمت جدی تر است. از آنجایی که حاشیه سود در این دستگاه ها کم است، تولیدکنندگان بلافاصله کمترین افزایش هزینه را روی قیمت نهایی محصول اعمال می کنند تا متضرر نشوند.
3. قیمت لپ تاپ و لوازم یدکی آن چه زمانی به حالت عادی برمی گردد؟
طبق پیش بینی مدیران ارشد شرکت هایی مانند اینتل و میکرون، تا پایان سال 2027 یا ابتدای سال 2028 نباید منتظر کاهش چشمگیر قیمت ها یا رفع کامل کمبود باشیم.
4. آیا اپل نیز تحت تاثیر این بحران قرار گرفته است؟
بله، با وجود برتری اپل در زنجیره تامین، گزارشها حاکی از آن است که این شرکت باید دو برابر بیشتر برای تامین حافظه آیفونهای جدید بپردازد که احتمالا آیفونهای آینده را گرانتر خواهد کرد.
دکتر علیرضا مجیدی
دکتر، نویسنده و موسس وبلاگ “Un Doctor”
دکتر علیرضا مجیدی نویسنده و موسس وبلاگ “Un Doctor”.
با بیش از 20 سال نگارش مستمر “مخلوط” در زمینه پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
بیایید با هم متفاوت فکر کنیم!