چرا خرید چیزهای ارزان اعتیاد آور است؟ | یک دکتر

۰۱

جلوه رژ لب؛ پناهگاهی در برابر تورم

در علم اقتصاد مفهومی به نام اثر رژ لب وجود دارد که توضیح می دهد چرا فروش اقلام لوکس کوچک در مواقع بحران اقتصادی افزایش می یابد. وقتی مردم توانایی خرید خانه، ماشین یا حتی تلفن گران قیمت را ندارند، برای حفظ روحیه خود به لذت های ارزان قیمت روی می آورند. خرید یک لیوان زیبا یا یک خودکار فانتزی باعث ایجاد احساس رضایت فوری می شود که جایگزین خریدهای بزرگ غیرممکن می شود. این رفتار در واقع یک مکانیسم دفاعی روانی برای فرار از واقعیت های سخت اقتصادی است.

۰۲

دوپامین ارزان و تله تکرار

هر بار که چیزی می خریم، مغز ما دوپامین ترشح می کند که باعث ایجاد احساس سرخوشی می شود. در مواقع بحران، این ترشح دوپامین به شدت اعتیادآور می شود، زیرا دیگر منابع لذت (مانند سفرهای خارجی یا رستوران های شیک) محدود هستند. نکته فنی در اینجا این است که مغز تفاوت زیادی بین قیمت کالا و میزان لذت اولیه قائل نمی شود. بنابراین، خرید ده کالای ارزان قیمت در طول یک ماه، ده برابر جرقه دوپامین تولید می کند، در حالی که پس انداز برای یک کالای باکیفیت می تواند ماه ها بدون هیچ گونه پاداش حسی طول بکشد.

۰۳

احساس کاذب کنترل بر زندگی.

بحران اقتصادی باعث می شود مردم احساس کنند که کنترلی بر سرنوشت مالی خود ندارند. تورم افسارگسیخته (ابر تورم) معنای پس انداز را از بین می برد. در چنین شرایطی عمل خرید به فرد احساس قدرت و انتخاب می دهد. وقتی تصمیم به خرید لپ تاپ خاصی می گیرید، در واقع به خود ثابت می کنید که هنوز قدرت تصمیم گیری و تغییر محیط اطراف خود را دارید. از دیدگاه روانپزشکی، نوعی خوددرمانی برای کاهش اضطراب ناشی از ناامنی اقتصادی است.

۰۴

رونق کسب و کارهای کوچک و خرده فروشی آنلاین

در حالی که بازارهای املاک و خودرو راکد هستند، بازارهای خرده فروشی و خرده فروشی های آنلاین رونق دارند. این مشاغل کوچک با درک نیازهای روانی جامعه، محصولاتی را در بسته بندی های جذاب و با قیمت های وسوسه انگیز عرضه می کنند. از نظر جامعه شناختی، این پدیده باعث می شود که پول در پایین ترین اقشار جامعه به گردش درآید، اما در عین حال فرهنگ مصرف گرایی سطحی را تقویت می کند که در آن حجم خرید بر کیفیت و کارایی غلبه دارد.

۰۵

تصور غلط در مورد پس انداز

بسیاری از مردم فکر می کنند با خرید اقلام ارزان در پول خود صرفه جویی می کنند، اما این یک اشتباه علمی در تحلیل مالی است. پدیده ای به نام هزینه نهایی نشان می دهد که خرید مداوم کالاهای بی کیفیت در بلندمدت گران تر از خرید یک محصول با کیفیت است. به عنوان مثال، خرید چند جفت کفش ارزان که به سرعت خراب می شوند، در مجموع هزینه بیشتری نسبت به یک جفت کفش استاندارد برای شما خواهد داشت. اما در یک بحران، ذهن به جای ارزش بلندمدت، بر هزینه های لحظه ای تمرکز می کند.

۰۶

نقش شبکه های اجتماعی و جعبه گشایی ارزان

تولیدکنندگان محتوا در پلتفرم هایی مانند اینستاگرام با نشان دادن خریدهای ارزان و جذاب، این رفتار را عادی و حتی تجلیل می کنند. تماشای ویدیوهای جعبه گشایی از دستگاه های کوچک، مخاطب را تشویق می کند تا در عین صرف مقدار کمی پول، همین هیجان را تجربه کند. این انعکاس در رسانه ها باعث می شود که خرید کالاهای غیرضروری به عنوان یک سبک زندگی هوشمند معرفی شود، در حالی که در واقعیت فقط به انباشت زباله های پلاستیکی و هدر رفتن منابع مالی خرد منجر می شود.

۰۷

دلتنگی و امنیت در چیزهای کوچک

برای بسیاری از افراد، برخی از اشیاء، مانند لوازم التحریر، ما را به یاد روزهای مدرسه و ایمنی دوران کودکی می اندازد. در زمان بی ثباتی سیاسی و اقتصادی، ناخودآگاه ما به نمادهایی روی می آورد که به ما احساس ثبات می دهد. خرید یک مداد یا لوازم التحریر جدید، فراتر از فایده آن، تلاشی برای بازگشت به زمانی است که چالش های زندگی ساده تر و قابل پیش بینی تر بودند. این ارتباط عاطفی یکی از دلایل اصلی اعتیاد به خریدهای مکرر این دسته از کالاها است.

۰۸

پدیده احتکار نرم در آپارتمان های کوچک

خرید وسایل کوچک خانگی که فضای زیادی را اشغال نمی کنند، نوعی احتکار نرم ایجاد می کند. شاید فکر کنید از آنجایی که این دستگاه ها کوچک هستند مشکلی ایجاد نمی کنند. اما انباشته شدن ده ها فنجانی که هرگز استفاده نمی شوند یا انبوهی از ظروف آشپزخانه که فقط یک بار استفاده می شوند، فضای فیزیکی و ذهنی زندگی را به هم می زند. در اقتصادهای ویران شده، این انباشت احساس نادرستی از ثروت می دهد. گویی چندین دارایی فیزیکی می توانند جای خالی یک حساب بانکی خالی را پر کنند.

۰۹

در مقایسه با رفتارهای مشابه در رکود بزرگ

تاریخ نشان می دهد که این رفتار منحصر به دوران کنونی نیست. در دوران رکود بزرگ، فروش بلیط سینما و تنقلات ارزان قیمت به شدت افزایش یافت. مردم به جای خرید لباس های نو به تعمیر لباس های قدیمی با دکمه های ارزان قیمت و تزئینی روی آوردند. تفاوت امروز در تنوع وحشتناک محصولات و سهولت دسترسی از طریق اپلیکیشن هاست که سرعت اعتیاد به خرید را چند برابر کرده است. الگوهای رفتاری انسان ثابت می ماند، اما ابزارها تغییر کرده اند.

۱۰

لذت شکار و هیجان تخفیف

برای بسیاری از افراد، فرآیند خرید به خودی خود لذت بخش تر از داشتن محصول است. پیدا کردن یک معامله در قفسه ها یا در حراج های آنلاین مانند یک پیروزی است. در مواقع بحران، زمانی که شکست های مالی رخ می دهد، این پیروزی های کوچک در خرید، زخم های ناشی از ناتوانی در خریدهای بزرگتر را التیام می بخشد. این احساس باعث می شود که فرد به دنبال بهانه ای برای خرید بعدی باشد، حتی اگر به آن نیاز نداشته باشد.

۱۱

استانداردها را کاهش دهید و محصولات یکبار مصرف را بپذیرید.

یکی از جنبه های غم انگیز اقتصادهای ورشکسته، وخامت تدریجی استانداردهای مصرف کننده است. وقتی محصولات لوکس و باکیفیت دور از دسترس باشند، ذهن به محصولات یکبار مصرف عادت می کند. یعنی تولیدکنندگان انگیزه ای برای ارتقای کیفیت ندارند و بازاری پر از محصولات زیبا اما ناپایدار شکل می گیرد. این چرخه معیوب به محیط زیست آسیب می زند و مصرف کننده را در وضعیت «فقر همیشگی» قرار می دهد زیرا آنها دائماً اقلام شکسته را جایگزین می کنند.

۱۲

تاثیر بر تعاملات خانوادگی و هدیه دادن

خرید ارزان روی روابط اجتماعی نیز تاثیر می گذارد. در روزهای سخت، هدایای گران قیمت جای خود را به سوغاتی های کوچک می دهد. این اثر از یک سو پیوندهای عاطفی را حفظ می کند و از سوی دیگر فرد را در چرخه ای قرار می دهد که به جای کیفیت حضور، بر کمیت اشیاء مبادله شده تمرکز دارد. جامعه شناسان بر این باورند که در این دوره اشیا به زبان اصلی محبت تبدیل می شوند زیرا کلمات تحت فشار مشکلات مالی قدرت خود را از دست داده اند.

۱۳

با خرید آنلاین شبانه از خلأ فرار کنید

بسیاری از خریدهای ارزان و غیر ضروری در اواخر شب به صورت آنلاین انجام می شود. در این زمان، سد ارادی مغز ضعیف می شود و فرد برای فرار از افکار منفی در مورد آینده مالی در فروشگاه ها جستجو می کند. این رفتار که نوعی رفتار جبرانی است به راحتی تبدیل به اعتیاد می شود. با کلیک بر روی دکمه خرید، احساس پوچی و اضطراب به طور موقت پایان می یابد، اگرچه با دیدن صورتحساب صبح روز بعد، پشیمانی جایگزین آن می شود.

۱۴

چگونه از دام خریدهای ارزان رها شویم؟

اولین قدم برای مقابله با این اعتیاد، آگاهی از محرک های عاطفی است. کارشناسان اجرای قانون 48 ساعت را پیشنهاد می کنند. یعنی قبل از نهایی کردن خرید ارزان، دو روز صبر کنید. بیشتر اوقات، پس از این زمان، آن میل شدید کاهش می یابد. به علاوه، تمرکز بر تجربیات رایگان (مانند پیاده روی در طبیعت یا خواندن کتاب در کتابخانه) می تواند جایگزین سالم تری برای دریافت دوپامین باشد. درک اینکه چیزها نمی توانند امنیت مالی ایجاد کنند، کلید بازگشت به تعادل مالی است.