۰۱
فیلم سینمایی فسیل (Fossil)
کارگردان: کریم امینی | بازیگران: بهرام افشاری، الناز حبیبی، الهه حصاری، هادی کاظمی، ایمان صفا
فیلم فسیل بدون شک پرچمدار کمدیهای جدید ایرانی است که توانست با فروشی تاریخی، به پرفروشترین فیلم تاریخ سینمای ایران تبدیل شود. داستان فیلم درباره یک گروه موسیقی سهنفره به نام «بکبند» در دهه ۵۰ است که قصد دارند خود را به قله موفقیت برسانند. شخصیت اصلی داستان با بازی درخشان بهرام افشاری، در اثر یک حادثه به کما میرود و سالها بعد در دوران پس از انقلاب بههوش میآید. تضاد رفتارهای او با قوانین و فضای جدید جامعه، موقعیتهای طنزی را خلق میکند که هر مخاطبی را به خنده وامیدارد. طراحی صحنه و لباس این فیلم با دقت بسیار بالایی انجام شده تا اتمسفر (Atmosphere) دهه ۵۰ و ۶۰ را به خوبی بازسازی کند. این فیلم برای کسانی که به دنبال ترکیبی از موسیقی نوستالژیک و شوخیهای خلاقانه هستند، بهترین گزینه است.
۰۲
فیلم سینمایی هتل (Hotel)
کارگردان: مسعود اطیابی | بازیگران: پژمان جمشیدی، محسن کیایی، ریما رامینفر، صدف اسپهبدی
اگر به دنبال یک کمدی موقعیت (Sitcom) تمامعیار هستید، فیلم هتل را نباید از دست بدهید. داستان در یک هتل مجلل در جزیره کیش روایت میشود که در آن چندین زوج به طور همزمان و به دلایل پنهانی حضور دارند. گره اصلی داستان زمانی ایجاد میشود که شخصیت اصلی با بازی پژمان جمشیدی، در تلاش است تا همسر فعلی و همسر سابق خود را از حضور یکدیگر بیخبر نگه دارد. این فیلم با تکیه بر سرعت بالای وقایع و سوءتفاهمهای پیدرپی، مخاطب را تا لحظه آخر میخکوب میکند. فیلم هتل توانست رکورد سرعت در فروش را بشکند و نشان داد که ترکیب جمشیدی و کیایی همچنان یکی از محبوبترین زوجهای کمدی ایران است. استفاده از فضای شیک هتل و مناظر زیبای کیش، جذابیت بصری فیلم را دوچندان کرده است.
۰۳
فیلم سینمایی تمساح خونی (Bloody Crocodile)
کارگردان: جواد عزتی | بازیگران: جواد عزتی، عباس جمشیدیفر، الناز حبیبی، سعید آقاخانی
تمساح خونی اولین تجربه کارگردانی جواد عزتی است که در جشنواره فجر و اکران عمومی سال ۱۴۰۳ با استقبالی بینظیر روبرو شد. این فیلم در ژانر کمدی-اکشن ساخته شده و داستان دو دوست صمیمی را روایت میکند که درگیر یک ماجرای قمار بزرگ میشوند و باید در مدت زمانی کوتاه، پول هنگفتی را جابهجا کنند. تفاوت بزرگ این اثر با سایر کمدیها، سطح بالای کارگردانی و صحنههای تعقیب و گریز حرفهای آن است. جواد عزتی با حفظ همان لحن طنز منحصربهفردش، توانسته یک فیلم استاندارد سینمایی خلق کند. زوج هنری او و عباس جمشیدیفر در این فیلم، یادآور خاطرات خوب سریالهای طنز قدیمی است. این فیلم برای علاقهمندان به هیجان و شوخیهای هوشمندانه یک انتخاب عالی محسوب میشود.
۰۴
فیلم سینمایی شهر هرت (Shahr-e Hert)
کارگردان: کریم امینی | بازیگران: پژمان جمشیدی، بابک حمیدیان، شبنم مقدمی
کریم امینی پس از موفقیت فسیل، با شهر هرت بار دیگر به سینماها بازگشت. این فیلم با نگاهی طنزآمیز به مسائل اقتصادی و فساد مالی، داستان خواهر و برادری را روایت میکند که از طریق کلاهبرداریهای کوچک زندگی میکنند، اما ناگهان وارد یک بازی خطرناک با یک مفسد اقتصادی بزرگ میشوند. بابک حمیدیان در این فیلم نقشی کاملاً متفاوت را ایفا کرده که تماشای آن بسیار لذتبخش است. طنز فیلم از نوع نقد اجتماعی است که در لفافه شوخیهای عامهپسند بیان میشود. تقابل پژمان جمشیدی با کاراکترهای منفی داستان، لحظات بسیار خندهداری را به وجود آورده که باعث شد این فیلم نیز در لیست پرفروشهای سال قرار بگیرد.
۰۵
فیلم سینمایی هاوایی (Hawaiian)
کارگردان: بهمن گودرزی | بازیگران: امین حیایی، امیر جعفری، امیرحسین رستمی
فیلم هاوایی که در خارج از ایران فیلمبرداری شده، داستانی کمدی پیرامون موضوع مهاجرت و پناهندگی را روایت میکند. امین حیایی و امیر جعفری که پیش از این در فیلمهای مختلفی همبازی بودهاند، در اینجا نیز با شیمی (Chemistry) فوقالعاده خود، بار اصلی خنده فیلم را بر دوش میکشند. داستان درباره ورزشکاری است که برای پیشرفت تصمیم به مهاجرت میگیرد اما درگیر نقشههای یک کلاهبردار حرفهای میشود. فیلم با استفاده از تضاد فرهنگی و موقعیتهای غریبی که شخصیتها در خارج از کشور در آن قرار میگیرند، شوخیهای جذابی را تولید میکند. هاوایی از آن دسته فیلمهایی است که با فضای شاد و پرانرژی خود، خستگی یک روز کاری را کاملاً از تن شما بیرون میکند.
۰۶
فیلم سینمایی ویلای ساحلی (Beach Villa)
کارگردان: کیانوش عیاری | بازیگران: رضا عطاران، پژمان جمشیدی، ریما رامینفر
حضور همزمان دو غول کمدی ایران، رضا عطاران و پژمان جمشیدی، در یک فیلم کافی بود تا ویلای ساحلی به یکی از موردانتظارترین آثار سال تبدیل شود. این فیلم که توسط کارگردان صاحبنام، کیانوش عیاری ساخته شده، فضایی متفاوت از کمدیهای رایج دارد. داستان درباره خانوادهای است که به عنوان سرایدار در یک ویلای بزرگ در شمال ساکن میشوند و با سفر صاحب ویلا به خارج از کشور، تصمیم میگیرند از فضای ویلا برای کسب درآمد استفاده کنند. طنز این فیلم ملایمتر و واقعگرایانهتر است و بیشتر بر پایه تفاوتهای شخصیتی کاراکترها شکل میگیرد. تماشای کلکلهای عطاران و جمشیدی در این فیلم، تجربهای منحصربهفرد برای طرفداران سینمای کمدی است.
۰۷
فیلم سینمایی بخارست (Bucharest)
کارگردان: مسعود اطیابی | بازیگران: حسین یاری، پژمان جمشیدی، امیرحسین آرمان، هادی کاظمی
فیلم بخارست یکی دیگر از ساختههای پرفروش مسعود اطیابی است که با داستانی پرماجرا و کمدی، مخاطبان زیادی را به سینما کشاند. ماجرا از جایی شروع میشود که دو برادر درگیر یک پرونده امنیتی و سیاسی ناخواسته میشوند. حسین یاری در این فیلم نقشی جدی اما در موقعیتی کمیک را ایفا میکند که تضاد آن با شخصیت سادهلوح پژمان جمشیدی، لحظات مفرحی را میسازد. فیلم بخارست با بهرهگیری از کمدی کلامی و شوخیهای مربوط به فضای مجازی، توانسته با نسل جوان ارتباط خوبی برقرار کند. این اثر نیز مانند دیگر کارهای اطیابی، ریتم تندی دارد و از خسته شدن مخاطب جلوگیری میکند.
۰۸
فیلم سینمایی قیف (The Funnel)
کارگردان: محسن امیریوسفی | بازیگران: رضا عطاران، عباس جمشیدیفر، صدف اسپهبدی، غلامرضا نیکخواه
فیلم «قیف» بازگشت قدرتمندانه رضا عطاران به سینمای کمدی فانتزی است. داستان فیلم پیرامون موجوداتی عجیب و فضایی روایت میشود که به زمین میآیند و درگیر روابط انسانی و عاطفی میشوند. محسن امیریوسفی که به ساخت آثار متفاوت شهرت دارد، در این فیلم فضایی سورئال را با طنز اجتماعی ترکیب کرده است. بازی متفاوت غلامرضا نیکخواه در کنار عطاران، لحظات بسیار بدیعی را خلق کرده است که مشابه آن را کمتر در سینمای ایران دیدهایم. این فیلم برای کسانی که از کمدیهای کلیشهای خسته شدهاند و به دنبال تجربهای تازه در اتمسفر (Atmosphere) فانتزی هستند، اکیداً پیشنهاد میشود.
۰۹
فیلم سینمایی پول و پارتی (Money and Party)
کارگردان: سعید سهیلی | بازیگران: ساعد سهیلی، پردیس احمدیه، مهدی هاشمی، امیر جعفری
سعید سهیلی پس از سری موفق «گشت ارشاد»، با «پول و پارتی» به سراغ یک کمدی رمانتیک با تم نقد طبقاتی رفته است. داستان درباره دو جوان است که برای رسیدن به ثروت و جایگاه اجتماعی، دست به نقشه عجیبی میزنند و خود را در میان یک مهمانی مجلل جا میزنند. فیلم با تکیه بر جذابیتهای بصری و موسیقیهای شاد، توانسته مخاطبان جوان را به خوبی با خود همراه کند. تقابل دنیای فقر و ثروت و شوخیهایی که از دل این تضاد بیرون میآید، هسته اصلی کمدی فیلم را تشکیل میدهد. بازی هماهنگ ساعد سهیلی و پردیس احمدیه از نقاط قوت این اثر محسوب میشود.
۱۰
فیلم سینمایی گیجگاه (Gij-gah)
کارگردان: عادل تبریزی | بازیگران: حامد بهداد، باران کوثری، سروش صحت، بهرنگ علوی
«گیجگاه» یک ادای دین عاشقانه و کمدی به سینمای دهه ۷۰ ایران است. حامد بهداد در نقشی متفاوت، نقش یک مربی کاراته را بازی میکند که شیفته سینماست. فیلم پر است از ارجاعات نوستالژیک به قهرمانان قدیمی سینما مانند جمشید هاشمپور که خود نیز در فیلم حضوری افتخاری دارد. لحن فیلم میان کمدی و درام در نوسان است و حس و حال روزهای خوش گذشته را برای مخاطب زنده میکند. اگر به دنبال فیلمی هستید که علاوه بر خنداندن، خاطرات خوش دوران کودکی و نوجوانی در دهههای قبل را برایتان تداعی کند، «گیجگاه» انتخابی هوشمندانه است.
۱۱
فیلم سینمایی زودپز (Zoodpaz)
کارگردان: رامبد جوان | بازیگران: نوید محمدزاده، محسن تنابنده
یکی از کنجکاویبرانگیزترین کمدیهای سال ۱۴۰۳، فیلم «زودپز» به کارگردانی رامبد جوان است. نکته طلایی این فیلم، همبازی شدن نوید محمدزاده و محسن تنابنده در یک اثر کمدی است. داستان در دهه ۶۰ و در بحبوحه موشکباران تهران روایت میشود؛ جایی که یک حادثه غیرمنتظره در یک کارگاه خانگی، شخصیتها را وارد مسیری مضحک و خطرناک میکند. رامبد جوان با استفاده از تجربه خود در برنامه خندوانه، توانسته شوخیهای موقعیت محوری را خلق کند که با فضای جدی و تلخ جنگ در تضاد است. این فیلم پتانسیل بالایی برای شکستن رکوردهای فروش در سال جاری دارد.
۱۲
فیلم سینمایی خجالت نکش ۲ (Don’t Be Ashamed 2)
کارگردان: رضا مقصودی | بازیگران: احمد مهرانفر، شبنم مقدمی
پس از موفقیت خیرهکننده قسمت اول، «خجالت نکش ۲» با زیرعنوان «جدایی قنبر از صنم» ساخته شد. داستان همچنان حول محور زوج دوستداشتنی قنبر و صنم میچرخد که این بار با چالشهای جدیدی در روستای خود روبرو هستند. شوخیهای لفظی و تضاد فکری این دو کاراکتر همچنان برگ برنده فیلم است. رضا مقصودی با حفظ اتمسفر روستایی و ساده قسمت اول، توانسته کمدی خانوادگی سالمی را ارائه دهد که برای تمامی سنین مناسب است. احمد مهرانفر با لهجه منحصربهفردش بار دیگر ثابت کرد که یکی از بهترین بازیگران کمدی ایران در تیپسازی (Character Typing) است.
۱۳
فیلم سینمایی ملاقات با جادوگر (Meeting the Witch)
کارگردان: حمید بهرامیان | بازیگران: مانی حقیقی، امیرمهدی ژوله، هستی مهدوی
«ملاقات با جادوگر» یک کمدی سیاسی-اجتماعی با فیلمنامهای از امیرمهدی ژوله است. داستان درباره شخصی است که ادعاهای عجیبی دارد و پای افراد مختلفی را به ماجراهای خود باز میکند. مانی حقیقی که معمولاً در آثار جدی یا هنری دیده میشود، در این فیلم بازی کمدی بسیار متفاوتی ارائه داده است. فیلم با نگاهی انتقادی به خرافات و بهرهبرداریهای سوء از اعتقادات مردم، موقعیتهای خندهداری را پدید میآورد. این اثر برای کسانی که به طنزهای کنایهآمیز و گزنده علاقه دارند، گزینهای ایدهآل است.
۱۴
فیلم سینمایی قلهک (Gholhak)
کارگردان: مصطفی شایسته | بازیگران: هادی کاظمی، گوهر خیراندیش، نیما شعباننژاد
فیلم «قلهک» یک کمدی آپارتمانی است که ماجراهای ساکنان یک مجتمع در محله قلهک تهران را روایت میکند. محوریت داستان بر پایه همسایگی و سوءتفاهمهایی است که میان نسلهای مختلف (از گوهر خیراندیش تا نیما شعباننژاد) رخ میدهد. فیلم با ضربآهنگ مناسب و استفاده از پتانسیل بازیگران باسابقه طنز، توانسته لحظات مفرحی را ایجاد کند. هادی کاظمی در این فیلم بار دیگر توانایی خود را در اجرای نقشهای تیپیکال (Typical) به رخ میکشد.
۱۵
فیلم سینمایی آلوئه ورا (Aloe Vera)
کارگردان: حسین فلاح | بازیگران: جواد رضویان، مهران غفوریان، بهنوش بختیاری
این فیلم تجدید دیداری برای طرفداران کمدیهای کلاسیک تلویزیونی دهه ۸۰ است. حضور جواد رضویان و مهران غفوریان در کنار هم، به خودی خود نوید یک اثر پرخنده را میدهد. داستان فیلم درباره اختراعات عجیب و غریب و تلاش برای ثروتمند شدن از راههای غیرمعمول است. شوخیهای فیلم عمدتاً بر پایه کمدی بدنی (Slapstick) و کلکلهای لفظی دو بازیگر اصلی بنا شده است. «آلوئه ورا» بدون ادعای پیچیدگی، صرفاً برای سرگرم کردن مخاطب و ایجاد فضایی شاد ساخته شده است.
فیلم سینمایی آهنگ دو نفره (Duo Melody)
کارگردان: آرزو ارزانش | بازیگران: احمد مهرانفر، فرزاد فرزین، بهاره کیانافشار
این فیلم یک کمدی-موزیکال جذاب است که داستان آن حول محور دو شخصیت کاملاً متفاوت میچرخد؛ یکی خوانندهای مرفه و مشهور و دیگری فردی که از نظر مالی در مضیقه است اما شباهت زیادی به خواننده دارد. تضاد جایگاه اجتماعی این دو و جابهجاییهایی که در طول داستان رخ میدهد، موقعیتهای طنز بسیاری را ایجاد میکند. حضور فرزاد فرزین به عنوان یک خواننده واقعی در کنار بازی کمدی احمد مهرانفر، ترکیبی موفق را رقم زده که تماشای آن برای علاقهمندان به موسیقی و طنز خانوادگی بسیار لذتبخش است.
فیلم سینمایی جوجه تیغی (Hedgehog)
کارگردان: مستانه مهاجر | بازیگران: حامد کمیلی، پانتهآ پناهیها، هادی کاظمی، آناهیتا درگاهی
«جوجه تیغی» اولین تجربه کارگردانی مستانه مهاجر، تدوینگر سرشناس سینماست که به موضوعی چالشبرانگیز در قالب کمدی میپردازد. داستان فیلم درباره زنی است که سودای سیاست در سر دارد و میخواهد به عنوان اولین زن، کاندیدای ریاستجمهوری شود. این رویاپردازی در بستر خانوادهای پرماجرا، تقابلهای خندهداری را ایجاد میکند. فیلم با تکیه بر طنز سیاسی و اجتماعی و با بهرهگیری از تیم بازیگری قدرتمند، توانسته نگاهی متفاوت به جایگاه زنان در جامعه مدرن داشته باشد.
فیلم سینمایی صبحانه با زرافهها (Breakfast with Giraffes)
کارگردان: سروش صحت | بازیگران: بهرام افشاری، پژمان جمشیدی، هوتن شکیبا، هادی کاظمی
سروش صحت پس از موفقیت «جهان با من برقص»، در دومین اثر سینمایی خود به سراغ یک ترکیب رویایی از بازیگران کمدی رفته است. داستان فیلم درباره چند دوست قدیمی است که در یک شب عروسی، درگیر ماجراهایی عجیب و غریب میشوند که دوستی آنها را به چالش میکشد. لحن فیلم همان طنز روشنفکرانه و ابزورد (Absurd) مخصوص سروش صحت را دارد که با بازی درخشان هوتن شکیبا و بهرام افشاری به اوج میرسد. این فیلم یکی از مهمترین آثار کمدی سال ۱۴۰۳ محسوب میشود که مرزهای طنز متعارف را جابهجا کرده است.
فیلم سینمایی هفتاد سی (70 30)
کارگردان: بهرام افشاری | بازیگران: بهرام افشاری، هوتن شکیبا، الهه حصاری
«هفتاد سی» اولین تجربه کارگردانی بهرام افشاری، ستاره محبوب کمدی این سالهاست. او که خود در سالهای اخیر تضمینکننده فروش هر فیلمی بوده، در این اثر با همکار و دوست صمیمیاش هوتن شکیبا همبازی شده است. فیلم یک کمدی اجتماعی با ریتم تند است که به دغدغههای جوانان و چالشهای زندگی شهری میپردازد. انتظار میرود این فیلم با توجه به محبوبیت بالای بازیگران اصلیاش، از مدعیان اصلی کسب عنوان پرفروشترین فیلم سال باشد.
فیلم سینمایی بابا سیبیلو (Papa Sibiloo)
کارگردان: ادوین خاچیکیان | بازیگران: رضا شفیعیجم، بهاره رهنما، امیرحسین صدیق
«بابا سیبیلو» یک کمدی فانتزی و خانوادگی است که مخاطب اصلی آن کودکان و نوجوانان هستند، هرچند بزرگسالان نیز از شوخیهای آن لذت میبرند. داستان فیلم درباره کودکی است که آرزوی بزرگ شدن دارد و ناگهان با اتفاقی عجیب، ظاهرش تغییر میکند. رضا شفیعیجم با گریمهای متفاوت و بازی پرجنبوجوش خود، یادآور دوران اوج مجموعههای طنز کلاسیک است. این فیلم برای یک دورهمی خانوادگی و سرگرم کردن کودکان انتخابی بسیار مناسب است.
فیلم سینمایی کوکتل مولوتف (Molotov Cocktail)
کارگردان: حسین امیری دوماری | بازیگران: امین حیایی، احمد مهرانفر، ستاره پسیانی
این فیلم یک کمدی متفاوت با تم تاریخی-اجتماعی است که به وقایع دهههای گذشته با دیدی طنزآمیز نگاه میکند. کارگردان که پیش از این آثار جدی موفقی را در کارنامه داشته، در این فیلم توانسته کمدی سیاه (Black Comedy) را با لایههای سیاسی ترکیب کند. بازی متفاوت امین حیایی و احمد مهرانفر در نقشهای چالشبرانگیز، از ویژگیهای اصلی «کوکتل مولوتف» است که آن را از کمدیهای بدنه سینما متمایز میکند.
فیلم سینمایی تگزاس ۳ (Texas 3)
کارگردان: مسعود اطیابی | بازیگران: پژمان جمشیدی، سام درخشانی، ژاله صامتی، مهدی هاشمی
توضیح: این فیلم دنباله سری موفق «تگزاس» است که در سال ۱۴۰۳ اکران شد و توانست رکوردهای فروش عجیبی را جابهجا کند. داستان از جایی شروع میشود که ساسان (سام درخشانی) و بهرام (پژمان جمشیدی) پس از ماجراهای برزیل، حالا در ایران درگیر یک باند قاچاق مواد مخدر میشوند که اشتباهاً درگیر آن شدهاند. تضاد کمدی این دو نفر در کنار بازی درخشان ژاله صامتی در نقش مادر بهرام، موقعیتهای طنز بسیار پرتحرکی را ایجاد کرده است. تگزاس ۳ نمونه بارز یک کمدی تجاری موفق است که با ریتم تند و شوخیهای فیزیکی، مخاطب را کاملاً سرگرم میکند.
فیلم سینمایی سگبند (Sagband)
کارگردان: مهران احمدی | بازیگران: امیر جعفری، بهرام افشاری، نازنین بیاتی، سیروس گرجستانی
توضیح: «سگبند» یکی از پرفروشترین کمدیهای چند سال اخیر (۱۴۰۱) است که هنوز هم در پلتفرمهای نمایش خانگی بسیار پرطرفدار است. نام فیلم از یکی از فنون کشتی گرفته شده و داستان برادری را روایت میکند که پس از مرگ پدرشان، برای حل مشکلات مالی خانواده وارد یک مسیر خطرناک و مضحک برای پولدار شدن میشوند. بخشی از فیلم در تایلند فیلمبرداری شده و تقابل بهرام افشاری و امیر جعفری در موقعیتهای خارج از کشور، کمدی کلامی و موقعیت بسیار جذابی را خلق کرده است. این فیلم به خوبی توانسته بین کمدی خانوادگی و نقد اجتماعی تعادل برقرار کند.
فیلم سینمایی شادروان (Shadravan)
کارگردان: حسین نمازی | بازیگران: سینا مهراد، نازنین بیاتی، بهرنگ علوی، رویا تیموریان
«شادروان» یک کمدی-درام خانوادگی است که با زبانی شیرین به معضلات فقر و مشکلات پس از مرگ سرپرست خانواده میپردازد. طنز فیلم از دل موقعیتهای واقعی و تلخ بیرون میآید و به جای لودگی، بر روی شخصیتپردازیهای دقیق تکیه دارد. بازی بهرنگ علوی در نقش «دایی اسد» یکی از نقاط عطف فیلم است که تحسین بسیاری از مخاطبان را برانگیخت. این فیلم انتخابی عالی برای کسانی است که به کمدیهای شریف و باهویت علاقه دارند.
فیلم سینمایی انفرادی (Enferadi)
کارگردان: مسعود اطیابی | بازیگران: رضا عطاران، مهدی هاشمی، احمد مهرانفر
به عنوان حسن ختام لیست، فیلم «انفرادی» قرار دارد که با ترکیب طلایی عطاران، هاشمی و مهرانفر توانست برای مدتی طولانی صدرنشین گیشه باشد. داستان درباره سه مرد است که برای رهایی از بدهیهای سنگین، تصمیم میگیرند دست به سرقتی بزرگ بزنند تا به زندان (انفرادی) بروند و از دست طلبکاران راحت شوند. این ایده مرکزی مضحک، منجر به خلق مجموعهای از اکشنهای کمدی و شوخیهای فیزیکی شده است که تماشای آن خندهای بیوقفه را به تماشاگر هدیه میدهد.
جمعبندی نهایی
دنیای فیلمهای کمدی ایرانی در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، ترکیبی هوشمندانه از نوستالژی، نقد اجتماعی و طنز موقعیت بوده است. در این لیست ۲۵ تایی، تلاش کردیم تا از آثار پرفروش گیشه مثل «فسیل» و «هتل» گرفته تا کمدیهای متفاوتتری مثل «صبحانه با زرافهها» را معرفی کنیم. تماشای این فیلمها نه تنها راهی برای فرار از دغدغههای روزمره و سپری کردن لحظاتی شاد است، بلکه دریچهای به سوی شناخت بهتر فرهنگ عامه و مسائل روز جامعه ایران از نگاه طنز محسوب میشود. پیشنهاد میکنیم با تهیه نسخه قانونی این آثار، از سینمای مستقل و کمدیسازان کشور حمایت کنید.
حاشیه باریک تکرار و فیلم زرد با فیلم سرگرمکننده
موفقیت تجاری خیرهکننده کمدیهای اخیر در سینمای ایران، بیش از آنکه مدیون خلاقیت در فیلمنامه یا نوآوری در فرم باشد، برآمده از یک «فرمول تضمینشده» است که تهیه کنندگان به خوبی آن را آموختهاند. این فرمول بر دو ستون اصلی استوار است: حضور بازیگران محبوب و تکرار تیپهای شخصیتی جوابپسداده. بازیگرانی نظیر پژمان جمشیدی، بهرام افشاری و احمد مهرانفر، به نوعی برند شخصی تبدیل شدهاند که مخاطب بدون توجه به داستان، تنها برای تماشای بداههپردازیهای آنها راهی سینما میشود.
این وابستگی شدید به «ستارهمحوری»، باعث شده تا فیلمسازان کمتر به سراغ خلق موقعیتهای کمدی هوشمندانه بروند و به جای آن، روی شیمی بین دو بازیگر خاص (مانند زوجسازیهای تکراری) سرمایهگذاری کنند. در واقع، بسیاری از این ۲۵ فیلم معرفی شده، لزوماً یک اثر هنری منسجم نیستند، بلکه مجموعهای از آیتمهای نمایشی کوتاه هستند که با یک خط داستانی سست به هم متصل شدهاند تا گیشه را تسخیر کنند. این رویکرد اگرچه چرخ اقتصاد سینما را میچرخاند، اما باعث نوعی در جازدن در ساختار روایی کمدی شده است که در آن «تیپ» جایگزین «شخصیت» و «تیکه کلام» جایگزین «دیالوگنویسی» شده است.
اصطلاح «سینمای زرد» اغلب برای آثاری به کار میرود که با استفاده از شوخیهای جنسی دوپهلو، لودگیهای اغراقآمیز و فضاسازیهای پرزرق و برق اما توخالی، سعی در جذب مخاطب دارند. اما سوال اساسی اینجاست که چرا این آثار، با وجود نقدهای تند منتقدان، همچنان رکوردهای فروش را جابهجا میکنند؟ پاسخ را باید در اتمسفر اجتماعی و نیاز شدید توده مردم به «تخلیه هیجانی» جستجو کرد. سینما در سالهای اخیر برای خانواده ایرانی نه یک معبد فرهنگی، بلکه یک پناهگاه موقت برای فرار از فشارهای اقتصادی و تنشهای روزمره بوده است.
در چنین شرایطی، مخاطب به دنبال تحلیل لایههای زیرین فیلم نیست؛ او میخواهد ۹۰ دقیقه بدون فکر کردن بخندد. فیلمهای کمدی جدید با بهرهگیری از موسیقیهای شاد، رقصهای میانه فیلم و شوخیهایی که خط قرمزهای عرفی را به چالش میکشند، دقیقاً همان چیزی را ارائه میدهند که در زندگی روزمره یافت نمیشود. این محبوبیت نه نشاندهنده افت سلیقه عمومی، بلکه بازتابی از کارکرد سینما به عنوان یک ابزار سرگرمی خالص (Pure Entertainment) است که در آن «خنده» به هر قیمتی، ارزشی بالاتر از «فرم» پیدا میکند.
با این حال، نمیتوان تمام آثار این لیست را با یک چوب راند. در میان انبوه کمدیهای فرمولزده، آثاری پدیدار شدهاند که سعی دارند استانداردهای طنز را ارتقا دهند. فیلمسازانی مانند سروش صحت با «صبحانه با زرافهها» یا جواد عزتی با «تمساح خونی»، نشان دادند که میتوان کمدی پرفروشی ساخت که همزمان دارای امضای شخصی کارگردان و فرم بصری جذابی باشد. این جریان سوم، که نه کاملاً در دام سینمای زرد میافتد و نه آنقدر روشنفکرانه است که مخاطب عام را دفع کند، کورسوی امیدی برای آینده سینمای کمدی ایران است.
جریان غالب سینما به زودی درخواهد یافت که فرمول «نوستالژی دهه ۶۰» یا «شوخیهای اینستاگرامی» تاریخ مصرف دارد و مخاطب پس از مدتی دچار اشباع میشود. برای بقا در گیشه آینده، سینمای ایران نیازمند گذار از کمدیهای کلامیِ مبتذل به سمت کمدیهای موقعیت هوشمندانه است. سینمایی که در آن طنز نه یک ابزار برای پوشاندن ضعفهای ساختاری، بلکه وسیلهای برای نقد ظریف جامعه و بازنمایی انسانیترین لحظات زندگی باشد. تنها در این صورت است که محبوبیت یک فیلم، از یک «تب زودگذر گیشه» به یک «ماندگاری در تاریخ سینما» تبدیل خواهد شد.






ارسال نقد و بررسی